Τετάρτη, 8 Φεβρουαρίου 2006

Περι εκπαίδευσης

Ωραία. Ανοίξαμε όλα τα θέματα (μήπως να βάλουμε και ένα πανελάκι σαν αυτά των ειδήσεων για να συζητήσουμε; :ppp). Αρχικά ξεκίνησα να γράφω ένα comment και τελικά.. κατέληξα σε νέο post… να μην γκρινιάζει και ο Μαύρος Γάτος….

Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι όσο και αν συμφωνοδιαφωνήσατε, τελικά συμφωνήσατε! Όντως λοιπόν, όπως είπα δεν είναι χαζοί, είναι αδιάφοροι. Και όντως φταίμε εμείς.
Γιατί;
Γιατί απλά υπάρχει η νοοτροπία: «Έτσι είναι, κατάλαβέ το!» Αυτό προσπαθώ να πω τόσο καιρό, σε τόσα διαφορετικά θέματα, και με τόσους διαφορετικούς τρόπους: Η σιωπή μας είναι το χειρότερο πράμα.

«Έτσι είναι, πρέπει να αλλάξει» και συνεπώς, όσο περνά από το χέρι μου θα αλλάξει, τουλάχιστον στον δικό μου μικρόκοσμο. Και αν αλλάξει και στον δικό σου που συμφωνείς μαζί μου και βλέπεις μπροστά σου αντί να εθελοτυφλείς, και στου παραδίπλα που μας σιγοντάρει, τελικά θα αρχίσει να αλλάζει παντού. Αυτό δεν είναι το νόημα; Έτσι δεν έγιναν όλες οι επαναστάσεις του παρελθόντος; Από μικρές μερίδες που τις ακολούθησαν λαοί; Γιατί ακόμα και εμείς που βλέπουμε το πρόβλημα εθελοτυφλούμε; Γιατί βολευόμαστε και αδιαφορούμε για την κατάσταση;

Θέλουν το πτυχίο γιατί τους ζητιέται; Εγώ όμως είμαι αντίθετος στην απαξίωση των πτυχίων και ακόμα περισσότερο στην απαξίωση των επιστημόνων. Και εκτός των άλλων το πτυχίο δεν είναι απλά χαρτί, σημαίνει ακριβώς ότι έχουν την κριτική σκέψη. Αν λοιπόν δεν την έχουν τότε σε λίγο θα ζητιέται και δεύτερο (που ήδη ζητιέται) και τρίτο πτυχίο. Άρα πάλι σε σφάλμα θα καταλήξουμε. Συνεπώς όσο και να το θέλουν δεν πρέπει να το πάρουν έτσι. Συμφωνούν δεν συμφωνούν με τις θεωρίες μου, εγώ είμαι ο καθηγητής και αυτοί οι φοιτητές. Και αυτή η διάκριση σημαίνει ότι θα γίνει αυτό που θα πω εγώ και όχι αυτό που θέλουν αυτοί.

Στο εξωτερικό τους κόβουν. Ναι έχετε δίκιο. Γιατί εμείς στην Ελλάδα έχουμε χάσει την έννοια της ελευθερίας και την έχουμε αναγάγει σε ασυδοσία. Αυτή η υπέρμετρη «ελευθερία» είναι που καταστρέφει τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα και όχι οι ίδιοι οι καθηγητές. Ας δούμε κάποτε την πραγματική αιτία και όχι τις αφορμές.

Θα συμφωνήσω με την Μαριλίνα ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι «ελκυστική». Όμως απλά θα ήθελα να τονίσω ότι άλλο το ελκυστική και άλλο το «παιγνίδι», γιατί πολλή παραφιλολογία έχει ακουστεί τώρα τελευταία. Η εκπαίδευση δεν είναι παιγνίδι. Δεν είναι ούτε δουλειά, αλλά δεν πρέπει να την συγχέουμε και με παιγνίδι. Είναι εκπαίδευση. Μόνη της. Ειδική κατηγορία. Γιατί αν την παρουσιάσουμε στο παιδί σαν παιγνίδι, άντε μετά να του δείξουμε την διαφορετική «σημαντικότητα» που έχει αυτό το παιγνίδι από τα άλλα. Η εκπαίδευση θέλει ζόρισμα, παίδεμα όπως πολύ σωστά αναφέρατε όλοι σας. Το παιγνίδι όμως που ζορίζει, το παιδί το παρατάει. Άρα μόλις θα προσπαθήσουμε να το στριμώξουμε, αφού θα το έχουμε πείσει ότι η εκπαίδευση είναι παιγνίδι, θα αντιδράσει άσχημα.

Και Δέσποινά μου, κάνεις λάθος. Πολλοί είπαν στους φοιτητές και για αξίες, και για νόημα και για όλα αυτά. Επειδή όμως αυτά σημαίνουν ξεβόλεμα, προτίμησαν να ακούσουν την ροή της μάζας που πάει προς το βόλεμα. Για να κρατηθούν στον άλλο δρόμο πρέπει οι γονείς να δείξουν πυγμή και να επιβάλουν την σωστή εκπαίδευση. Για πραγματική εκπαίδευση μιλάω έτσι; Όχι για συγκεκριμένο είδος γνώσεων, για μόρφωση, για ανάπτυξη της κριτικής σκέψης. Μετά τα παιδιά βρίσκουν μόνα τον δρόμο τους. Όπως είπα και νωρίτερα λοιπόν, αν γίνουμε όλοι εμείς πολλοί μικροί Ρόμπιν Γουίλιαμς, τότε κάτι θα αρχίσει να αλλάζει!

Το θέμα τώρα των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι πολύ μεγάλο. Όσον αφορά στην συσχέτισή του με το συγκεκριμένο θέμα, και πάλι πρέπει να αναφέρουμε ότι έτσι «χτυπάμε» την αφορμή και όχι την πραγματική αιτία του προβλήματος. Και επειδή έχουμε ευαγγελίσει πολύ τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα (όπως και το εξωτερικό, μα καλά τόσο χάλια ιδέα έχουμε για τους εαυτούς μας; Δεν αυτοκτονούμε καλύτερα;) ας σκεφτούμε ορισμένα απλά πραγματάκια:
1) Ο ιδιωτικός τομέας, άρα και τα πανεπιστήμια, ως σκοπό έχουν τα κέρδη. Όχι την εκπαίδευση. Δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι θα κάνουν σωστά την δουλειά τους.
2) Ο ιδιωτικός τομέας, επειδή ακριβώς έχει ως στόχο τα κέρδη, είναι ευάλωτος στα μεγάλα συμφέροντα. Το γεγονός ότι και ο δημόσιος τομέας διαφθείρεται από αυτά μπορεί να έχει επίπτωση στο προσωπικό, αλλά ποτέ στους εκπαιδευόμενους, αφού ο στόχος εκεί παραμένει η εκπαίδευση και όχι το κέρδος.
3) Ο ιδιωτικός τομέας δεν ανέχεται «ζημιογόνες» επενδύσεις. Αν σκεφτεί κανείς ότι το κόστος ανά φοιτητή, ανά έτος, είναι γύρω στα 3000 ευρά, για ένα απλό εργαστήριο χημείας, θα ήθελα να ήξερα ποιος θα επενδύσει σε τέτοια σχολή και ακόμα περισσότερο ποιος γονέας θα είχε τα χρήματα να υποστηρίξει τα παιδιά του, σε ένα τμήμα πολυτεχνικό για παράδειγμα, όπου το μέσο κόστος ανά φοιτητή, ανά έτος είναι γύρω στα 6000 ευρά (ή και παραπάνω) και συνεπώς τα δίδακτρα θα πρέπει να είναι μεγαλύτερα! Εκτός και αν τελικά την πληρώσει η «ποιότητα της εκπαίδευσης»... εύκολο θύμα...
4) Ας μην ξεχνάμε ότι αποδεικτικό της εκπαίδευσης δεν υπάρχει. Ακόμα και για τον ιδιωτικό φορέα το μόνο αποδεικτικό είναι το πτυχίο. Μάλιστα, στην πράξη, ο ιδιωτικός τομέας θέλει να είναι όλοι πτυχιούχοι. Και η επαγγελματική αποκατάσταση των πτυχιούχων του δεν στηρίζεται στις γνώσεις, αλλά στις διασυνδέσεις των ιδιοκτητών των εκπαιδευτηρίων με άλλους «ιδιωτικούς φορείς». Συνεπώς τελικά ο ιδιωτικός φορέας δεν εξασφαλίζει την ορθή εκπαίδευση.

Ακόμα θυμάμαι μια χαρακτηριστική φράση ενός από τους καλύτερους καθηγητές που γνώρισα ποτέ μου, ο οποίος φυσικά ήταν του ιδιωτικού και όχι του δημόσιου τομέα: «Όλα αυτά που ρωτάς είναι πολύ καλά αλλά μου τρως χρόνο. Ούτε το φροντιστήριο ενδιαφέρεται να σε κάνει να μάθεις, αλλά ενδιαφέρεται να σε κάνει να περάσεις στις εξετάσεις, αλλά ούτε και οι συμμαθητές σου. Αν θες λοιπόν, για να μην τρως το χρόνο από το φροντιστήριο και τους συμμαθητές σου, περίμενε να τελειώσουμε το μάθημα και μετά καθόμαστε μέχρι τα μεσάνυχτα να σου εξηγήσω τις απορίες σου». Η απάντησή μου βέβαια ήταν: «Γιατί πρέπει να τους βάλεις να μάθουν παπαγαλία 30 τρόπους και όχι να τους μάθεις τον μηχανισμό, ώστε να μάθουν ένα μόνο πράγμα αλλά να μπορούν να αντιμετωπίσουν και τα 30 προβλήματα και ακόμα περισσότερα που ίσως ανακύψουν;» και η δική του απάντηση: «Γιατί αυτό δεν θα έφερνε τα αναμενόμενα χρήματα τελικά στο φροντιστήριο. Δεν είναι πολιτική δική μου. Είναι πολιτική όλων των φροντιστηρίων της χώρας». Μήπως τελικά ευθύνεται περισσότερο ο ιδιωτικός φορέας για το κατάντημά μας απ’ ότι ο δημόσιος; Μήπως ο ιδιωτικός φορέας έσπρωξε εκεί την κατάσταση με σκοπό την εντατικοποίηση του ελέγχου στη μάζα;

Οπότε KV μου, αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Όπως το έθεσες: Τι κάνουμε εμείς; Μιλάμε; Φωνάζουμε; Υποδεικνύουμε; Ή βολευόμαστε στο «έτσι είναι» μας και αδιαφορούμε; Σε εμάς πέφτει το βάρος, και εμείς πρέπει, εφόσον θεωρούμαστε οι διδάσκαλοι της επόμενης γενεάς, να συμπεριφερθούμε σωστά. Πρέπει εμείς, για εμάς, να είμαστε σωστοί και ας μην είναι οι άλλοι. Και λίγο-λίγο κάτι θα γίνει. Πρέπει να αντιδράσουμε, και ως εκπαιδευτικοί αλλά και ως γονείς, στην αδιαφορία που προσπαθούν να μας εμφυτεύσουν, να απαιτήσουμε περισσότερο χρόνο για την οικογένειά μας (άλλο ένα από τα «κακά» της καταδυνάστευσης του πολίτη από τον ιδιωτικό τομέα, χρόνος για να ασχοληθεί με το παιδί του: μηδέν) και να ασχοληθούμε με την επιμόρφωση της νέας γενιάς, όλοι μαζί. Γιατί το παιδί στο σπίτι μαθαίνει να σκέφτεται, την ώρα που μιλάει και παίζει με την μάνα και τον πατέρα του όταν είναι μικρό, την ώρα που εμείς την έχουμε δώσει στην babysitter. Την ώρα που μας έχουν στερήσει στο όνομα του κέρδους. Γιατί ο ιδιωτικός τομέας, όπως εκφράζεται σήμερα και χωρίς κανένα έλεγχο από την πολιτεία, μπορεί να δουλεύει καλύτερα και να αποδίδει στην κοινωνία όπως πρέπει, αλλά σε ατομικό επίπεδο έχει καταστρέψει τους ανθρώπους. Και συνεπώς καταστρέφοντας τις μονάδες, καταστρέφεις την κοινωνία. Να σημειωθεί ότι δεν είμαι εναντίων του ιδιωτικού φορέα, εν γέννη, αλλά είμαι και θα είμαι κατάφορα εναντίων του ανεξέλεγκτου ιδιωτικού φορέα.

Επιτέλους, ας πάρουμε την ζωή μας στα χέρια μας και ας μην είμαστε απλά κινούμενα πιόνια που γεννήθηκαν και προάγουν τον πλούτο ορισμένων μέχρι να πεθάνουν. Δεν χρειαζόμαστε αστυνόμο για να δράσουμε σωστά, η φύση μας προίκισε με μυαλό, ας το βάλουμε σε λειτουργία. Πολύ το σκουριάσαμε.

ΥΓ: Στην Ελλάδα αναλωνόμαστε στο να κατηγοριοποιούμαστε σε φατρίες: του ιδιωτικού - του δημοσίου, της δεξιάς - της αριστεράς, των «πιστών» - των άθεων. Είναι και αυτός ένας τρόπος ελέγχου δεν λέω. Πετυχαίνει. Κάποτε ελπίζω να ξυπνήσουμε ΚΑΙ από αυτόν τον λήθαργο.