Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2009

Άσυλο ιδεών

Μεγάλη κουβέντα ξανάνοιξε πάλι. Άσυλο και ασυλία. Και πώς να μην ανοίξει, αφού το άσυλο από τη μία καταστρατηγείται καθημερινά, από την άλλη δεν υπηρετεί την σήμερα εννοούμενη «ομαλή λειτουργία». Κανένας όμως λόγος για το τί εξυπηρετεί πραγματικά, για την «ιδέα». Λογικό και αυτό, το σήμερα δεν έχει χώρο για ιδέες.
Σε έναν κόσμο που δεν λέει να ξεφύγει από την μάστιγα των «οπτικών γωνιών» και ταυτόχρονα υπόκειται στη «διαφθορά της ισχύος», η ύπαρξη του ασύλου θεσμοθετήθηκε για να προστατέψει τον κατατρεγμό από τις «αντίθετες θεωρήσεις». Δημιουργήθηκε για να προστατεύονται άνθρωποι όπως ο Γαλιλαίος ή ο Μαντέλα από τους διώκτες τους. Κάτι που δεν πρέπει να διαφύγει της προσοχής βέβαια είναι πως αν και σήμερα είναι αποδεκτό από την κοινωνία πως άνθρωποι σαν τους προηγούμενους πρέπει να προστατευτούν, στην εποχή και στην κοινωνία στην οποία αυτοί έζησαν το δίκιο τους ήταν αμφιλεγόμενο. Το άσυλο λοιπόν προστατεύει τον ικέτη χωρίς να τον κρίνει.
Το πραγματικό πρόβλημα του ασύλου δεν βρίσκεται στην «απουσία όρων ασυλίας». Η ασυλία δίδεται χωρίς τέτοιους. Οφείλεται στο ότι το άσυλο σήμερα ως ιδέα δεν γίνεται σεβαστό. Καταστρατηγείται και από τους «κοινωνικούς εταίρους», κάθε φορά που συζητούν τους όρους που το διέπουν, αλλά πρωτίστως από τους «ικέτες». Διότι όσοι βρίσκουν καταφύγιο σε αυτό, αντί να σεβαστούν τη λειτουργία του θεσμού που τους το παρέχει, προβαίνουν σε ενέργειες εις βάρος του. Απουσία ιδεολογικού υπόβαθρου, οι ιδέες καταρρέουν, και η σημερινή κοινωνία πάσχει από έλλειμμα αμφοτέρων, πώς να κατανοήσει λοιπόν το «άσυλο ιδεών» και να το προστατέψει;
Έτσι, «εξαναγκαστικά», τίθεται θέμα «αναδιαπραγμάτευσης» του ασύλου. Αυτό βέβαια ίσως έχει και τα θετικά του, μιας και με το πέρασμα των χρόνων αναπτύσσονται νέοι κίνδυνοι για τις ιδέες. Σήμερα, η κυριότερη δύναμη που καταρρακώνει κάθε ιδέα, που κλείνει στόματα και «διαμορφώνει συνειδήσεις», που κατευθύνει και χειραγωγεί τους πάντες, είτε βρίσκονται εκτός, είτε εντός του πανεπιστημιακού ασύλου, είναι το χρήμα. Καιρός λοιπόν η κοινωνία όντως να επαναδιαπραγματευθεί την έννοια του ασύλου και να δει, πέρα απ’ όλα όσα την απασχολούν, πως θα κατορθώσει να δώσει ασυλία στις ιδέες, εντός των πανεπιστημιακών χώρων από τον χειρότερο εχθρό τους, τα οικονομικά συμφέροντα που καθορίζουν την πορεία της πανεπιστημιακής δραστηριότητας. Αλλιώς το άσυλο, ως θεσμός, είναι πέρα για πέρα άχρηστος.