Τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς

Η είδηση προκαλεί σοκ. Φοιτητές έχασαν τη ζωή τους στη Λάρισα λόγω αναθυμιάσεων από μαγκάλι. Το δικό σου σοκ όμως δεν είναι αυτό που υπονοούν τα μέσα ενημέρωσης: σοκαριστείτε έλληνες, τα παιδιά σας χάνουν τη ζωή τους. Το δικό σου σοκ είναι γιατί φοιτητές, δηλαδή άνθρωποι που έχουν περάσει τη διαδικασία της εκπαίδευσης και έχουν αποδώσει ικανοποιητικά ώστε να λάβουν την ιδιότητα του φοιτητή, δεν έχουν στοιχειώδεις γνώσεις που είχαν αποκτήσει με το δύσκολο τρόπο οι παππούδες τους. Κι ας τα λέγαν τα βιβλία φυσικοχημείας, πως δηλαδή τα χρόνια τα παλιά με τα μαγκάλια στα χωριά πέθαιναν άνθρωποι από δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα. Κι ας εξηγούσαν γιατί και πως γίνονται οι καύσεις, οι τέλειες και οι ατελείς, στο βιβλίο της τρίτης γυμνασίου πάντως κάμποσες από τις πληροφορίες υπάρχουν.

Το πρόβλημα για μια ακόμα φορά θα γυρίσει στην παιδεία και στην σοβαρότητα με την οποία την αντιμετωπίζει σύσσωμη η ελληνική πολιτεία. Και προφανώς σύσσωμη η ελληνική πολιτεία αποτελείται από τους κυβερνήτες της αλλά και από τους πολίτες της. Τί παιδεία δίνουμε τελικά στα παιδιά μας και πόση αλήθεια σημασία της δίνουμε, εμείς οι ίδιοι οι πολίτες, ή τα ενθαρρύνουμε και τα προτρέπουμε να της δίνουν αυτά; Ή μήπως απλά απαξιώνουμε την παιδεία συνεχώς, όπως ακριβώς έχουμε μάθει να απαξιώνουμε τα πάντα σε τούτο τον τόπο; Διότι προφανώς και μπορεί οι δάσκαλοι να μην είχαν διδάξει σωστά αυτά τα παιδιά, αλλά για να έχουν φτάσει να είναι φοιτητές μάλλον θα είχαν μάθει πέντε κολλυβογράμματα από τα βιβλία τους. Είναι απογοητευτικό λοιπόν, σοκαριστικό αλήθεια, να αντιλαμβάνεσαι πως η κοινωνία μας έχει γίνει τόσο ηλίθια που έχει απολέσει βασικές γνώσεις για την ίδια της την επιβίωση. Είναι τελικά πραγματικά ν’ αναρωτιέσαι για την παιδεία τούτου του λαού, από την μεγαλύτερη, μέχρι και τη μικρότερη ηλικία.

Χωρίς να ξέρεις τί συμβαίνει σε άλλους τόπους, έχεις βάσιμες υποψίες πως παρόμοια πράγματα συμβαίνουν και αλλού. Άλλωστε ο δυτικός κόσμος ζει εν γένει σε ένα ντελίριο «υψηλής τεχνολογίας» και αδιαφορεί τόσο για τα «απλά μικρά και καθημερινά» της διαβίωσης που πραγματικά κάποια μέρα θα χρειαστεί να ξανανακαλύψει τον τροχό - ποιός ασχολείται με την παιδεία στο φινάλε, εδώ υπάρχει το φέισμπουκ λέμε και η νέα γενιά σμάρτφονς! Πάντως στον σύγχρονο πολιτισμένο κόσμο περιμένεις τέτοιες ειδήσεις να αφορούν ξεχασμένους γέρους σε χωριά, και πιθανότατα μόνο σε αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη, χωρίς σημαντική παιδεία. Η σημασία της είδησης, όταν αυτή αφορά σε φοιτητές περιοχής που ανήκει στον δυτικό κόσμο παίρνει πραγματικά άλλη, υπερβολικά τραγική διάσταση…

Μπερλουσκονιάδα

Η αλήθεια είναι πως δεν περίμενες ποτέ να πεις πως «είναι θετική εξέλιξη η υπερψήφιση του Μπερλουσκόνι από τόσο μεγάλο μέρος της Ιταλικής κοινωνίας». Πάντα αναρωτιόσουν πως είναι δυνατόν να ψηφίζουν για κυβερνήτες ανθρώπους σαν και αυτόν στην πολιτική σκηνή της γείτονος, αλλά να που ήρθε η ώρα να αναρωτηθείς μήπως χρειάζεται τελικά ένας τρελός μαφιόζος για να βάλει φρένο στην ξέφρενη «πολιτική» κατρακύλα που υπαγορεύεται από την Γερμανική ξεροκεφαλιά και εμμονή, και ακολουθείται από το σύνολο της ευρωπαϊκής ένωσης.

Οι ιταλοί, αν μη τι άλλο, απέδειξαν τουλάχιστον ότι υπάρχει και δημοκρατία, η οποία είναι ανώτερη από την μονοδιάστατη άποψη του «σωστού δρόμου» των οικονομολογικών αναλύσεων και των αγορών. Φαίνεται να έχουν τελικά περισσότερο θάρρος απ’ τους έλληνες να υψώσουν ανάστημα και να φωνάξουν πως η διαχείριση της κοινωνίας είναι θέμα πολιτικό και άπτεται της λαϊκής βούλησης και όχι ζήτημα που λύνεται στα γραφεία των οικονομολόγων και των επενδυτών. Όχι πως τρέφεις ελπίδες για ριζικές αλλαγές, έχεις συνηθίσει να βλέπεις μαριονέτες, αλλά τουλάχιστον ο συμβολισμός μιας τέτοιας κίνησης σου αυξάνει λίγο την χαμηλή εκτίμηση που τρέφεις για τις σημερινές κοινωνίες και τους σημερινούς πολίτες. Άλλωστε έχεις πει πολλές φορές πως αν η ευρωπαϊκή ένωση απολέσει τα ιδεώδη στα οποία χτίστηκε τότε δεν αξίζει να είναι κάποιος μέλος της, μπορεί κάλλιστα να περιοριστεί σε μια γερμανική συμμαχία, απελευθερώνοντας τον υπόλοιπο κόσμο από τις βαυαρικές μονομανίες.

Τον τελευταίο καιρό τα πράγματα δείχνουν όλο και πιο ζοφερά, παρότι η κυβέρνηση και τα ΜΜΕ προσπαθούν να τα παρουσιάσουν αισιόδοξα. Μέσα σε δύο εβδομάδες, δύο από την ευρύτερη οικογένεια έχασαν τη δουλειά τους. Εργαζόταν σε μεγάλες, κερδοφόρες ακόμα, απ’ όσο γνωρίζεις, επιχειρήσεις, οι οποίες τους «άφησαν να φύγουν», να βρουν αλλού τύχη. Όσο και να μετράς τα κουκιά, τόσο βρίσκεις πως το ντελίριο αισιοδοξίας μπορεί να ευοδωθεί μόνο με ένα θαύμα ή μέσα στην θρυαλλίδα της εργαστηριακής οικονομολογίας. Αλλά πάλι τί σημασία έχουν οι κοινωνίες για τις αγορές και τις οικονομολογικές θεωρίες; Οι αριθμοί να είναι καλά και ας δυστυχούν οι άνθρωποι. Οι δεύτεροι δεν μπορούν να αποδείξουν κάτι, ενώ οι πρώτοι είναι το άλφα και το ωμέγα για τον καθορισμό των δεικτών ευημερίας!

Τελικά ίσως ένας Μπερλουσκόνι κανταδόρος είναι αυτό που χρειάζεται αυτή τη στιγμή. Στην τελική, αν ο κόσμος δημιουργούσε κανταδόρους αντί για οικονομολόγους θα ήταν πολύ πιο εύηχος!

Σύγχρονη παραφροσύνη

Η σημερινή ελληνική πραγματικότητα κινείται στα όρια παραφροσύνης. Μόνο έτσι μπορείς να εξηγήσεις την αναγόρευση του Ντερτιλή σε σύγχρονο Σωκράτη ή έστω στο επίπεδο του αμφιλεγόμενου Κολοκοτρώνη. Και αν και, αν λάβεις υπ’ όψη το ποιος έκανε τη σύγκριση, μπορείς να αδιαφορήσεις μειδιώντας, δεν μπορείς να παραβλέψεις το γεγονός ότι πρόκειται για δημόσιο πρόσωπο το οποίο έχει μια κάποια απήχηση σε ένα κάποιο, όχι αμελητέο, κομμάτι της κοινωνίας.

Κάπου εκεί έρχεται και συμπληρώνει τη σκέψη η παιδεία που δίδεται σήμερα στην κοινωνία. Γιατί, κακά τα ψέματα, η παιδεία δεν είναι το σχολείο, αλλά το «διάχυτο συναίσθημα» και η «διάχυτη» διάθεση και κατεύθυνση της κοινωνίας. Γιατί όταν ένας αναγνωρισμένος θεσμικός φορέας εκστομίζει τέτοιες αστήρικτες συκοφαντίες, διότι από πλευράς Σωκράτη περί συκοφαντίας πρόκειται και η σκόνη από τα κοκαλάκια του κάπου θα προσπαθεί να κουνηθεί από τη θέση της μπας και τρίξει, κάπου, κάποιος κουνά συγκαταβατικά το κεφάλι, ένα άλλος λέει «βρε λες;» και κάποιος τρίτος μαθαίνει διαστρεβλωμένα την σημασία ανθρώπων, πράξεων, ιδεών και ιστορίας.

Βέβαια, για τη διάχυτη ελληνική παιδεία δεν έχεις και πολλά θετικά να μνημονεύσεις. Λίγα, πολύ καλά, πολύ καλύτερα από οπουδήποτε αλλού, ναι, έχεις, αλλά αυτά τελειώνουν στο εσωτερικό ενός μικρού, αλλά ευτυχώς σημαντικού, ποσοστού οικογενειών, και μετά, με το που βγαίνεις στο δρόμο ξεκινά το χάος. Να σκεφτείς τους πολίτες στην ουρά στο μουσείο, έξω από την έκθεση του μηχανισμού των Αντικυθήρων;  Να σκεφτείς τον χώρο και τη διαμόρφωσή του από τους προύχοντες και την ελληνική πολιτεία; Να σκεφτείς την οδηγηκή συμπεριφορά των γονέων που αντιγράφουν τα παιδιά, ή την συμπεριφορά της πολιτείας απέναντι στους οδηγούς; Να σκεφτείς… άστο, κατάθλιψη θα σε πιάσει˙ η «διάχυτη παιδεία των ελλήνων» δεν διαφέρει σε παραφροσύνη από την ταύτιση του Ντερτιλή με το Σωκράτη.

Ο φορολογικός παραλογισμός της Ελληνικής κυβέρνησης βέβαια ξεπερνά τα όρια παραφροσύνης του ανόητου που συγκρίνει την κορυφή με τα τάρταρα, αλλά και αυτή η σκέψη στην παιδεία τελικά θα καταλήξει. Διότι όταν διατυμπανίζεις πως «θα βάλουμε όλοι ένα χεράκι, ανάλογα με την ικανότητά μας», και τελικά οι ικανότεροι παραμένουν πάντα στο απυρόβλητο, ενώ τα συνήθη υποζύγια δεινοπαθούν για να απομένουν μερικά δισεκατομμύρια στους λίγους εκλεκτούς τζογαδόρους των χρηματιστηρίων και του θεαθήναι, μάλλον εκπαιδεύεις ακόμα και τα υποζύγια στη φοροδιαφυγή. Ακόμα και ιδεολόγο μπορεί να κολάσει αυτή η κυβέρνηση… και η προηγούμενη, και η προ-προηγούμενη, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, αν ο Σωκράτης ζούσε σήμερα δεν θα κινδύνευε να συκοφαντηθεί – δεν θα είχε πεθάνει στη φυλακή για την ιδέα της πολιτείας.

Βέβαια, τώρα, εδώ που τα λέμε, γιατί να φροντίσει η πολιτεία να δώσει σωστή παιδεία στους νέους; Η πολιτεία δεν είναι τίποτε άλλο από το σύνολο των πολιτών. Αλήθεια, οι πολίτες σήμερα τί παιδεία θέλουν για τα παιδιά τους; Ξεκινώντας θέλουν μια τηλεόραση με ανόητες εικόνες να απασχολεί το παιδί για να μπορούν αυτού αμέριμνοι να ασχολούνται «με τη δουλίτσα τους» και τις προσωπικές τους ασχολίες. Στη συνέχεια θέλουν, στα διαλείμματα της τηλεοπτικής αποχαύνωσης, τα παιδιά τους να έχουν μια πληθώρα ασχολιών, «δραστηριοτήτων» όπως ονομάζονται στο σύγχρονο, πολιτισμένο κόσμο, για να μπορούν και «δραστηριοποιούνται», να «ανακαλύπτουν την κλίση» τους και να «ζήσουν το παραμύθι». Μετά θέλουν ένα σχολείο που θα εισάγει το παιδί τους στο πανεπιστήμιο για να γίνει μεγάλο και τρανό. Και μετά θέλουν μια δουλίτσα για να βγάζει χρήματα και να μπορεί να ζει τη μεγάλη ζωή που του προβλήθηκε στην τηλεόραση.

Σε όλο αυτό το σύνολο επιθυμιών η γνώση και το βιβλίο έχουν μηδενική θέση. Άσε που η πολυδιάσπαση προσοχής και χρόνου έχει εκμηδενίσει κάθε υποψία γνώσης και βιβλίου. «Μια εικόνα είναι χίλιες λέξεις, αλλά για το παιδί σας θέλετε ακριβώς τις χίλιες λέξεις που θα δραστηριοποιήσουν και θα αναπτύξουν το μυαλό και όχι την μία εικόνα»  έλεγε εκείνο το άρθρο, κι εσύ συμπλήρωσες: «και όχι την μόνη, πεζή εικόνα που απλά θα του το κάψει το μυαλό αντί να το αναπτύξει». Κι όμως, οι σημερινοί γονείς αντί να αναπτύξουν το μυαλό του παιδιού τους, ή να το αφήσουν να αναπτυχθεί μόνο του, το καίνε με την τηλεόραση και τις μοντέρνες πολυδραστηριότητες που το κρατούν απασχολημένο, και αυτοί ασχολούνται ήσυχοι με την δουλίτσα τους και τις ασχολίες τους, ικανοποιημένοι με την προσφορά -  φορτίο προς το ον που μεγαλώνουν. Ένα ον που μπορεί άνετα να βρει φυσιολογική τη σύγκριση Σωκράτη-Ντερτιλή, και που θα εκφράζεται μέσα από δέκα με δεκαπέντε λέξεις και λόγο «συντομογραφικό», τύπου facebook και SMS, αλλά ανίκανο να αναπτύξει μια παράγραφο για μια ιδέα, όπως η πολιτεία, ή δημοκρατία, ή να αναφερθεί στο Σωκράτη και τα πιστεύω του.

Μήπως τελικά η κοινωνία έχει ακριβώς την παιδεία που θέλει; Ή μάλιστα, έχει πολύ καλύτερη παιδεία από αυτή που πραγματικά θέλει; Αλλά βλέπεις οι άνθρωποι, αντί να κοιτάξουν τους ανθρώπους, κοιτούν την οικονομία, την κρίση, τα χρήματα, και νομίζουν κι όλας ότι έτσι υπηρετούν τον άνθρωπο. Το ίδιο άλλωστε κάνουν και οι γονείς που «δουλεύουν για να μη λείψει τίποτε από το παιδί τους», αλλά λείπουν οι ίδιοι και η παιδεία που θα μπορούσαν να του δώσουν. Εν τέλει, τί θα μάθει αυτό το παιδί; Ότι το χρήμα φέρνει την ευτυχία κι ότι ο καπιταλισμός βοηθάει τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας! Κι ας μαθαίνει να γράφει στην έκθεση το αντίστροφο! Και ποιος φταίει; Η παιδεία του, και όχι ο φιλόλογος του σχολείου του.

Πριν κάμποσα χρόνια η ελληνική κοινωνία διαπληκτιζόταν ανάμεσα στις λέξεις «αρωγή και ευδοκίμηση». Ε ναι, σήμερα η κοινωνία αυτή έχει την παιδεία που αποζητά…

Τρομολαγνεία

Για πολλοστή φορά η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ποια ιστορία; Μα αυτή των δηλώσεων. Όχι, δεν είναι ότι τρέφεις συμπάθεια στην τρομοκρατία, αλλά δεν τρέφεις επίσης καμία συμπάθεια σε όλη αυτή την παραφιλολογία της «καταδίκης της». Η βία φέρνει βία, και όπως ακριβώς η τρομοκρατία δεν είναι θεμιτή, ούτε η βία που την προκαλεί είναι θεμιτή. Άλλωστε, ο ελληνικός λαός βρίσκεται εδώ που βρίσκεται γιατί φρόντισαν τα «λόμπι της εξουσίας» να βρεθεί εδώ. Όχι εκούσια, ακούσια προφανώς, αλλά από μέρους τους δεν είδατε ούτε καν μια «ανάληψης ευθύνης».

Για την ακρίβεια, «η δημοκρατία κινδυνεύει» περισσότερο από την ανοχή ανθρώπων σαν τον Παπακωνσταντίνου, που έχει το θράσος να περιφέρει τους ανόητους και παράλογους λόγους του στο κοινοβούλιο, προσβάλλοντας κάθε ανθρώπινη νοημοσύνη, και από ένα «πολιτικό σύστημα» που «τσακώνεται για το πάπλωμα», παρά από τους τρομοκράτες, που στην τελική δεν τους συμπαθεί ιδιαίτερα ο κόσμος. Για την ακρίβεια, τύποι σαν τον πρώην τσάρο της οικονομίας και μετέπειτα της ανάπτυξης, και θέσεις και λόγοι σαν αυτούς που εκφέρει, είναι ακριβώς οι λόγοι που μπορεί κάποιος να αρχίσει να βλέπει με συμπάθεια τους τρομοκράτες.

Όχι, η δημοκρατία κινδυνεύει κυρίως από τους πολίτες που δεν μετέχουν σε αυτή, παρά μόνο την ημέρα που ψηφίζουν, κι αν, από τους πολιτικούς που αντί να ασκούν πολιτική επαγγέλλονται διαχείριση της εξουσίας και της πολιτείας προς όφελος της οικονομικής ελιτ αλλά και των ιδίων, από την ίδια την οικονομική ελιτ που χειραγωγεί το σύνολο της πολιτείας προς όφελός της, και τελευταία από τους τρομοκράτες ή από αυτούς που δεν «καταδικάζουν απερίφραστα τη βία».

Στην τελική, όλοι μόνο στα λόγια την καταδικάζουν. Για να μην λογαριάσει κανείς τη βία που έχει ασκήσει το οικονομικοπολιτικό κατεστημένο στην ελληνική κοινωνία την τελευταία διετία, «για το καλό της». Κάπου εκεί άλλωστε χάνονται τα όρια και αρχίζει να μπερδεύεται ο κόσμος ως προς το ποιος είναι τρομοκράτης και ποιος είναι δημοκράτης. Όχι, η τρομοκρατία δεν είναι καλό πράμα, είσαι σίγουρος γι’ αυτό. Είναι τόσο κακή, όσο κακός είναι και ο χειρισμός της ελληνικής κοινωνίας μέσω του φόβου τα τελευταία δυο-τρία χρόνια. Εξ ου και οι πομπώδεις φράσεις των πολιτικών δεν σε συγκινούν καθόλου, αλλά αντιθέτως εμετική αΐδια σου προκαλούν, αφού κανείς τους δεν καταδίκασε την τρομολαγνεία που χύνεται καθημερινά και δηλητηριάζει την ελληνική κοινωνία, ούτε την βία των απολύσεων, της ανεργίας και της οικονομικής ανέχειας στην οποία την έχουν οδηγήσει με τις ίδιες τους τις πράξεις.

Η ιστορία όμως της παραφιλολογίας θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται για να προστατευτεί το «δημοκρατικό» οικονομικοπολιτικό κατεστημένο και να μεταφέρει όλο το βάρος και την ευθύνη στην πλάτη των ειλώτων και των δουλοπαροίκων. Άλλωστε ποτέ δεν πίστεψες πως αποκαταστάθηκε η δημοκρατία σε τούτο τον τόπο, ή καπου αλλού. Με φεουδαρχίες ή μοναρχίες κυβερνάται ο κόσμος, όπως και αν τις βαφτίζουν οι εκάστοτε κυβερνώντες. Και τα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας θα συνεχίσουν να δυναμιτίζονται από όσους με έπαρση περιφέρονται στα κανάλια και καταδικάζουν απερίφραστα την τρομοκρατία.

Στράτες

Κάτι έλεγες κάποτε για δρόμους. Δεν το έλεγες εσύ, ο Tolkien το έλεγε κι εσύ το ενστερνιζόσουν. Το έβαλες, με νόημα, και εισαγωγή στο διδακτορικό σου. Από τότε βέβαια κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι, και το θυμήθηκες χτες, όταν το έδειξες στην ανιψιά σου. «Να μη το βάζεις ποτέ κάτω σημαίνει αυτό;», ρώτησε. Έγνεψες, γεμίζοντας ευχαρίστηση, καταφατικά, και σκέφτηκες πως εδώ και δυο-τρία χρόνια θα έλεγε κανείς πως έχεις πάψει να κυνηγάς τους δρόμους˙ έχεις πάψει να ενστερνίζεσαι την ίδια σου τη γραφή.

Βέβαια παίζει ρόλο και το ότι αν δεν έχεις έναν γνωστό στο τμήμα οδοποιίας κι άλλον ένα σ’ αυτό της διαχείρισης της κυκλοφορίας, όσο και να τον κυνηγάς, δεν βγαίνεις σε μεγαλύτερες στρατιές και μονοπάτια, αντιθέτως γυρνάς γύρω-γύρω, πέφτοντας συνέχεια σε αδιέξοδα.

Από την άλλη, μπορείς να πεις ότι απλά πήρες άλλη στράτα, άλλωστε δεν ξέρεις ποτέ πότε θα συναντήσεις τη μεγαλύτερη. Και αν θες να το δεις και διαφορετικά, τότε που σταμάτησες το κυνηγητό είναι που προχώρησες! Μυστήριο τραίνο η ζωή…

Και δύσκολο, και πολλές φορές στενάχωρο. Τα χρόνια δεν στάθηκαν καλά στους γηραιότερους της φαμίλιας. Αναρωτιέσαι ώρες-ώρες για μια άλλη γραφή που έλεγε για τα καλύτερα που περιμένουν στο μετά, γι’ αυτά τα καλύτερα για τα οποία γινήκανε τα πρώτα, αλλά καταλήγεις να τα βλέπεις στενάχωρα αυτά τα «καλύτερα», τουλάχιστον στη δική σας περίπτωση. Και πώς να τα δεις ευχάριστα, όταν δεν μπορείς πλέον να συνεννοηθείς, όταν δεν υπάρχει πια ίχνος εναπομείνασας λογικής όταν η μνήμη έχει αρχίσει να ομοιάζει αυτή του χρυσόψαρου;

Στενάχωρα πράγματα, κι αναρωτιέσαι είν’ η αλήθεια πως γίνεται διάφοροι να ασχολούνται με ευτελή ζητήματα. Αλλά πάλι, εσύ υποτίθεται ότι παραιτήθηκες, γι’ αυτό λέει δεν τους καταλαβαίνεις. Μπορεί να είναι κι έτσι, οπτικές γωνίες θα μου πεις. Άλλωστε κι εσύ δεν ξέρεις αν παραιτήθηκες ή προχωράς.

Η μέρα άρχισε να μεγαλώνει σιγά σιγά. Συνήθως όταν γυρνούσες τον περιφερειακό έβλεπες πίσσα το σκοτάδι τέτοια ώρα στον ουρανό, ενώ χτες, την ίδια ώρα, υπήρχε ακόμα μια υποψία φωτός στον ορίζοντα, πάνω από τη θάλασσα. Το βαρύ κρύο κράτησε μόνο για δυο-τρείς μέρες, και χτες δεν ένοιωθες τα πόδια να παγώνουν ακόμα και την ώρα που περπατούσες γρήγορα τη διαδρομή, όπως γινόταν την προηγούμενη εβδομάδα.

Μπήκε το 2013 και σιγά σιγά προχωρά προς την άνοιξη και τα ανοιξιάτικα δώρα που περιμένουν στη στράτα σας. Είναι μια χρονιά που όπως κι αν το δεις, ο δρόμος θ’ αλλάξει μορφή και θα γίνει διαφορετικός, ανεξαρτήτως αν θα αλλάξει μέγεθος. Αυτό βέβαια θα πεις συνήθως μεγαλώνει, ακόμα κι αν εσύ δεν μπορείς να το διακρίνεις. Όπως κάποτε, θυμάσαι, η αυλή του σχολείου σας φάνταζε τεράστια, ενώ τώρα σου φαίνεται τόσο μικρή. Όλα θέμα σύγκρισης δεν είναι; Και αυτή την κάνεις με τα συνήθη, και γι’ αυτό συνήθως δεν καταλαβαίνεις διαφορές, παρά μόνο όταν απομακρυνθείς και το καλοσκεφτείς.

Κι’ αναρωτιέσαι, τελικά τον κυνηγάς ή όχι; Τον ακολουθείς ή απλά κουτρουβαλάς; Το σίγουρο είναι πάντως ότι ενεργά δεν αισθάνεσαι την διάθεση για κυνηγητά. Πολλές φορές ο δρόμος μπορεί να σε οδηγεί και από μόνος του, χωρίς εμπόδια. Το πρόβλημα δημιουργείται μάλλον όταν τα τελευταία σου τα βάζουν άλλοι, και συνήθως τώρα τελευταία, οι περισσότεροι επιδίδονται στη δημιουργία εμποδίων. Έτσι, «για τον ανταγωνισμό ρε γαμώτο». Στην τελική, μπορείς να κυνηγάς απλά και μόνο ακολουθώντας, έτσι δεν είναι;

Προσπερνώντας την καταστροφή

Λοιπόν, δεν ξέρω αν το πρόσεξες αλλά ζείτε ακόμα! Εντάξει, ποτέ δεν είπαν ότι θα πεθάνετε, είπαν «θα έρθει η καταστροφή του κόσμου»! Επειδή όμως δεν μπορείς να διακρίνεις καν κάποια αλλαγή μεταξύ 21της και 22ρης Δεκεμβρίου, προφανώς καμία καταστροφή δεν συνετελέσθη! Μα τί ψεύτες αυτοί οι Μάγια!

Στην Κίνα πάλι η συζήτηση περί καταστροφής του κόσμου ορίσθηκε ως ποινικό αδίκημα. Δεν μπορείς να πεις πως τους δίνεις άδικο, αν και μειδιάς στο άκουσμα της είδησης. Εν γένει η βλακεία καλό θα ήταν να ποινικοποιηθεί, αλλά ας όψεται η «ελευθερία έκφρασης» και το ντελίριο που έχει καταλάβει τον κόσμο!

Καταστροφή βέβαια θα μπορούσαν κάποιοι να χαρακτηρίσουν το πόρισμα της λίστας Φαλτσιανί, Λαγκάρντ, ή όπως αλλιώς θέλει κάποιος να την ονομάσει. Για ποιούς, δεν ξέρεις. Αλήθεια όμως, ποιος εμπιστεύεται πλέον το οτιδήποτε ανακοινώνεται από την ελληνική πολιτεία; Δεν ξέρεις αν εκτός χώρας έχουν αρχίσει να την εμπιστεύονται δηλαδή, αλλά εσύ συνεχίζεις να χάνεις και τα όποια ψήγματα εμπιστοσύνης μπορεί και να σου είχαν απομείνει.

Και φυσικά δεν μιλάς για την εμπιστοσύνη προς πολιτικούς, όπως κάποιος προτρέχοντας θα μπορούσε να υποθέσει για να επιχειρηματολογήσει υπέρ των θέσεών του. Μιλάς για την εμπιστοσύνη απέναντι στην πολιτεία ολόκληρη. Άλλωστε δεν μπορεί να διαφύγει της προσοχής σου πως αν και κάποιοι προσπαθούσαν να περάσουν την γραμμή των τεχνοκρατών που θα διόρθωναν τα λάθη των πολιτικών και δεν θα υπέπεπταν σε παραπτώματα, τεχνοκράτης είναι αυτός που τελικά έκανε την κουτσουκέλα. Ναι, δεν πιστεύεις πως είναι ο μόνος, αλλά θεωρείς πως δεν τον παγίδεψαν, απλά ήταν αυτός που δεν κάλυψαν για να υπάρξει τουλάχιστον ένα εξιλαστήριο θύμα να κατευνάσει το μένος των πολιτών.

Κατά τα άλλα, η ελληνική πολιτεία συνεχίζει το καταστροφικό της έργο προσπαθώντας να δικαιώσει εν μέρει τους Μάγια πραγματοποιώντας τουλάχιστον την καταστροφή της ελληνικής κοινωνίας.

Ένα από τα πράγματα που εύχεσαι να υλοποιηθούν στην εκπνοή του έτους τούτου πού ήδη πνέει τα λοίσθια, είναι η αναδιανομή των βαρών και η υψηλότερη φορολόγηση των πλουσίων στη Μέκκα της «φιλελεύθερης οικονομίας» και του άκρατου ατομισμού. Κρατάς μικρό καλάθι, ή μάλλον δεν κρατάς κανένα καλάθι, μιας και δεν περιμένεις να πάρεις ούτε καν ρώγα κερασιού, αλλά ποτέ δεν ξέρεις αν οι Μάγια δεν έπεσαν απλά έξω κατά μερικές ημέρες και όντως επίκειται μεταβολή του μονοπατιού που ακολουθεί ο κόσμος. Στη δική σου μικρή κοινωνία πάλι θα εκπλαγείς αν δεις να αλλάζει κάτι μέσα στις λίγες τελευταίες ημέρες που απομένουν πριν το δικό σας ημερολόγιο δείξει 2013!

Ευελιξία

Το πρόβλημα δεν δημιουργείται επειδή τα μαγαζιά θα είναι ανοιχτά τις Κυριακές. Το πρόβλημα δημιουργείται επειδή τα σχολεία είναι κλειστά τα Σαββατοκύριακα! Σίγουρα θα έπρεπε η πολιτεία να σκεφτεί σοβαρά και να ανοίξει επιτέλους το ωράριο λειτουργίας των σχολείων, αυξάνοντας την ευελιξία και τους βαθμούς ελευθερίας των γονέων ώστε κάποιος που δουλεύει τα Σαββατοκύριακα και παίρνει τα ρεπό του μέσα στην εβδομάδα, να διαλέγει ανάλογο τμήμα για τα παιδιά του, ώστε να μπορεί να συνφάγει ως οικογένεια τουλάχιστον μία ημέρα την εβδομάδα!

Είναι κάποιες στιγμές που αναρωτιέσαι πως γίνεται η κοινωνία των ανθρώπων να θυσίασε κάθε άλλη ανθρώπινη παράμετρο και δραστηριότητα για χάρη της οικονομικής δραστηριότητας. Είναι κάτι στιγμές που αναρωτιέσαι πώς ο «άνθρωπος ο σοφός, σοφός», υποβαθμίστηκε σε «άνθρωπος ο οικονομικός», ή μάλλον «άνθρωπος ο οικονομόπληκτος».

Μιλώντας πάντως για ευελιξίες, μια κάποια ευελιξία που πραγματικά θα ήθελες να σου δώσει η αγορά είναι να μπορείς να πληρώνεις αυτό ακριβώς που αγοράζεις. Δεν θέλεις για παράδειγμα να αγοράσεις τα τηλεοπτικά σκουπίδια που ακούν στο όνομα διαφημίσεις; Να μπορείς να απαιτήσεις να αφαιρεθεί από την τιμή του προϊόντος το κόστος τηλεοπτικής διαφήμισής του! Άλλωστε συνήθως στις διαφημίσεις παύεις να παρακολουθείς! Και επιπλέον ούτε περιοδικά αγοράζεις για να σε ενδιαφέρουν οι διαφημίσεις τους. Άρα γιατί να πληρώνεις το κόστος διαφήμισης του προϊόντος στα έντυπα;

Επιπλέον θα προτιμούσες να γνωρίζεις την πλήρη ανάλυση τιμής του κάθε προϊόντος, ώστε για παράδειγμα, αν είσαι οικολόγος να μην αγοράζεις προϊόντα των οποίων οι εταιρίες δεν συμπεριφέρονται με οικολογικό τρόπο. Αυτή θα ήταν μια πραγματικά ρηξικέλευθη ευελιξία που θα έδινε όντως δύναμη στον καταναλωτή να καθορίσει τη λειτουργία της αγοράς.

Όμως το πρόβλημα παραμένει στις Κυριακές των καταστημάτων, και μιας και η ανθρωπότητα δεν φαίνεται διατεθειμένη να προοδεύσει απότομα όσον αφορά στην ευελιξία του καταναλωτή, καλό θα ήταν να αρχίσει να σκέφτεται την ευελιξία των σχολικών μαθημάτων. Άλλωστε η προσαρμοστικότητα του ανθρώπου είναι τόση που πιθανότατα στο μέλλον θα απεμπολήσει πλήρως κάθε άλλη διάστασή του και από «άνθρωπος ο οικονομικός» θα αναπτυχθεί σε «άνθρωπος ο απλός εργάτης»!

Των ημερών

Όταν άκουσες προ ημερών πως η Πορτογαλία δεν θα λάβει μέρος στη γιουροβίζιον λόγω οικονομικής κρίσης σκέφτηκες: Να σοβαροί άνθρωποι, τα χρήματα τα ξοδεύεις στις παράτες όταν τα έχεις περισσευούμενα και για πέταμα. Χτες όμως άκουσες πως μάλλον και η Ελλάδα στο ίδιο μήκος κύματος κινείται φέτος και αναθάρρησες. Επιτέλους χρόνια και χρόνια δεν υπάρχουν χρήματα για την παιδεία, τους καθηγητές, την έρευνα, τα φάρμακα, την υγεία, αλλά η γιουροβίζιον, γιουροβίζιον, πώς θα πήγαινε μπροστά η χώρα άλλωστε χωρίς αυτή;

Καλά, δεν αναθάρρησες και πολύ, αλλά όπως και να ‘χει αν μέσα σε όλα τα προβλήματά της, αποφασίσει τελικά «η Ελλάδα» να συμμετάσχει σε «διαγωνισμούς» τύπου γιουροβίζιον, δεν θα σε χωράει ο τόπος. Αλήθεια, γιατί κόπτονται τόσο πολύ να ιδιωτικοποιήσουν την υγεία και την παιδεία, που στο κάτω-κάτω είναι κοινωνικά αγαθά και δικαιωματικά πρέπει να ανήκουν στην κοινωνική πολιτική, και δεν εξίστανται που η γιουροβίζιον δεν ανήκει στη σφαίρα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας;

Σε πείσμα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, ο ΟΗΕ αποφάσισε σήμερα να αναγνωρίσει τρόπον τινά την Παλαιστίνη. Ναι, υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα και προφανώς δεν τρέφεις ιδιαίτερη εκτίμηση στον οργανισμό τσιράκι, αλλά ψάχνεις μια θετική είδηση αυτές τις μέρες, και αυτή είναι σίγουρα μια τέτοια. Σε μια άλλη ανάγνωση, η απόφαση μπορεί και να οριοθετεί την αποκαθήλωση των ΗΠΑ από τη θέση του πλανητικού δερβέναγα. Κι από αυτή τη σκοπιά αν το δεις, ευχάριστη είδηση ακούγεται!

Το φθινόπωρο κατηφορίζει σιγά σιγά στο χειμώνα κι ο καιρός ψύχρανε, αν και 20 βαθμοί τέλη Νοέμβρη δεν μπορεί να θεωρηθεί και καμιά σοβαρή ψύχρα. Τα μάλλινα πάντως βγήκαν σε πρώτη θέα. Σιγά σιγά λοιπόν εισέρχεται η χώρα στο χειμώνα της…

Ψωνίζοντας…

Κρέμα γάλακτος. Ψάχνεις το ράφι από την μία άκρη μέχρι την άλλη και η μόνη «ντόπια» φαίνεται να είναι η φαγε. Ντόπια μεν, αλλά μετακόμισε λέει στα εξωτερικά. Η διάθεσή σου να τιμωρήσεις την εταιρία σε έχει αποτρέψει να αγοράσεις τα υπόλοιπα προϊόντα της, όσα λίγα αγόραζες δηλαδή παλιότερα, αλλά από κρέμες… οι υπόλοιπες είναι σαφώς αλλοδαπές και προβληματίζεσαι. Βλέπεις, άμα θέλεις να είσαι σοβαρός επιχειρηματίας κάθεσαι και δουλεύεις στον τόπο σου και φροντίζεις την ανάπτυξη του, αλλά σήμερα όλοι ενδιαφέρονται για την ανάπτυξη της τσέπης τους και όχι της κοινωνίας και του τόπου τους, ψιλά γράμματα η τοπική ανάπτυξη γι’ αυτούς, αλλά εξ ου και εσύ δεν τρέφεις καμία εκτίμηση και συμπάθεια γι’ αυτούς!
Διάβαζες τις προάλλες πως το βιοτικό επίπεδο των ελλήνων επέστρεψε στα επίπεδα του ’80 – ’88 νομίζεις έλεγε η έρευνα. Απόδειξη έφερνε την ελάττωση της κατανάλωσης των καυσίμων στα επίπεδα εκείνης της εποχής. Προφανώς και αυτό είναι βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, αλλά η έρευνα δεν ήθελε να το καταδείξει!

Σάλος για τις θέσεις εργασίας που χάνονται στον εμπορικό κόσμο και τα λουκέτα στα μαγαζιά. Ε, η αλήθεια είναι πως σε πειράζει για τον οποιοδήποτε χάνει τη δουλειά του, απλά το διαχειριστικό σύστημα δυστυχώς θέλει να μην μοιράζονται τις δουλειές οι άνθρωποι, αλλά να ανταγωνίζονται γι’ αυτές, οπότε άμεση συνέπεια είναι η ανεργία.

Αλλά μισό λεπτό, το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι πως είναι καταναλωτική και πρέπει να γίνει παραγωγική; Αν η κοινωνία περάσει στην παραγωγή από τον καταναλωτισμό, δεν είναι λογικό οι θέσεις εργασίας στον εμπορικό τομέα να ελαττωθούν; Γιατί όλοι κόπτονται για τους άχρηστους δημοσίους υπαλλήλους, αλλά κανένας ποτέ δεν φώναξε για τους άχρηστους εμπόρους ή τους άχρηστους πωλητές; Δεν είναι το ίδιο παράλογο να κάθονται τρείς τέσσερεις υπάλληλοι στα εκατοντάδες μαγαζάκια με το να κάθονται τρείς τέσσερεις υπάλληλοι στο γραφείο του δημοτικού διαμερίσματος; Μήπως και οι δύο το ίδιο μη-παραγωγικοί δεν είναι;

Οι κοινωνίες μας όμως ταΐζονται καθημερινά με μπόλικα σκουπίδια κι έτσι ανέχονται και τους μη-παραγωγικούς εργαζόμενους, αλλά και τους τυχοδιώκτες, αντιαναπτυξιακούς επιχειρηματίες. Εσύ πάλι ήσουν πάντα υπέρμαχος της τοπικής ανάπτυξης και αυτονόμησης, για ‘σένα η παγκοσμιοποίηση ήταν πνευματικό και όχι υλικό επίτευγμα, αλλά δυστυχώς ο κόσμος που ζεις είναι υλιστικός – εκπαιδεύεται κατάλληλα για να παραμείνει έτσι!

Ψήνεται πόλεμος, να κινηθεί και λίγο το χρήμα ντε!

Γκαστρωμένες ημέρες

Η «επόμενη μέρα» βρίσκει τον Ομπάμα για μία ακόμα φορά στο τιμόνι της Αμερικής. Των ΗΠΑ, συνέχεια προσπαθείς να αποτινάξεις το λάθος, αλλά ξεχνιέσαι. Πριν τέσσερα χρόνια, αν και θεωρούσες θετική την εκλογή Ομπάμα, δεν συμμετείχες στο παγκόσμιο ντελίριο, και αποδείχθηκε πως καλά έκανες. Δεν άλλαξε τίποτε σοβαρό στην πολιτική των ΗΠΑ αυτή την τετραετία, παρέμειναν οι σερίφηδες της υφηλίου.

Όμως ο κόσμος δεν αντέχει άλλες ρεπουμπλικανικές ανοησίες και γι’ αυτό και αυτή τη φορά, χωρίς να περιμένεις κάτι το ιδιαίτερο, θεωρείς θετική έκβαση την διατήρηση των ρεπουμπλικάνων στο παρασκήνιο. Όχι ότι οι δημοκρατικοί δεν σφετερίστηκαν και δεν αιματοκύλησαν τον κόσμο, δεν περιμένεις άλλωστε από τις ΗΠΑ να αλλάξουν μυαλά πριν την τελική τους πτώση, όπως και δεν θα περιμένεις από την επόμενη υπερδύναμη καλύτερη συμπεριφορά, αν δεν αλλάξει πρώτα το ανθρώπινο είδος μυαλά.

Αν και «επόμενη» η ημέρα στις ΗΠΑ, στην Ελλάδα είναι η «τρέχουσα». Το βράδυ σήμερα η βουλή θα ψηφίσει «δημοκρατικά» τα νέα «τελευταία» μέτρα. Ελπίζεις να μην καεί η Αθήνα, αλλά μόνο η βουλή – εδώ πραγματικά δεν είσαι σίγουρος αν το κάψιμο το εννοείς μεταφορικά ή κυριολεκτικά. Αυτό που πραγματικά ελπίζεις βέβαια είναι να μην ψηφιστεί το νομοσχέδιο και η ελληνική βουλή να δώσει ένα χαστούκι στην ΕΕ, μπας και αρχίσει να σοβαρεύεται και ανακαλέσει από τη μνήμη της τα ανθρωπιστικά ιδεώδη στα οποία θεμελιώθηκε πριν αλλοτριωθεί πλήρως από το φιλελεύθερο καπιταλιστικό ντελίριο που ακολούθησε την προπαγάνδα της απαρχής της προηγούμενης σαρακονταετίας.

Ελπίζεις, αλλά δεν το πιστεύεις κι όλας, γιατί ο πολιτικός κόσμος παραμένει αλλοτριωμένος στη σημερινή ιδεοληψία και ανίκανος να σηκώσει ανάστημα και να δείξει την ανοησία που λαμβάνει χώρα στην ευρωπαϊκή ήπειρο πρωτίστως αλλά και στον κόσμο ολόκληρο. Θα μου πεις: «μια χούφτα έλληνες θα δείξουν το δρόμο;» Και ίσως και να έχεις δίκιο, αν και η ιστορία έχει δείξει πως οι μεγάλες αλλαγές έγιναν από χούφτες ανθρώπων.

Όλα αυτά όμως μάλλον είναι αμπελοφιλοσοφίες, γιατί δεν διαβλέπεις σθένος στον πολιτικό κόσμο να σηκώσει κεφάλι. Τουναντίον, μόνο κινδυνολογία και εκφοβιστικά λογύδρια ακούς˙ μια συνεχή προσπάθεια να μην ταρακουνηθεί καν το σύστημα διαχείρισης και εξουσίας. Βλέπεις οι τράπεζες καλοβλέπουν τη σοσιαλιστική πρακτική, αρκεί να εφαρμόζεται γι’ αυτές και μόνο γι’ αυτές. Ο υπόλοιπος κόσμος πρέπει να κινείται με τους νόμους της φιλελεύθερης ζούγκλας.

Ο κόσμος όμως δεν αντέχει για πολύ ακόμα τις ανοησίες του άκρατου φιλελευθερισμού. Υπό αυτή την οπτική γωνία το μήνυμα της ημέρας, από την απέναντι πλευρά του ατλαντικού, είναι ελπιδοφόρο, αν και πολύ φοβάσαι πως η ημέρα δεν θα τελειώσει το ίδιο ελπιδοφόρα, αλλά θα αναδείξει για ακόμα μια φορά την έντονη παρουσία του ολοκληρωτισμού μέσα στο δημοκρατικό μας κόσμο.

Μνήμη για περισυλλογή

Λοιπόν που λες Ατόσσα, κρίμα που ο πιτσιρικάς έζησε τόσα χρόνια πριν. Σήμερα θα μπορούσε να ήταν νικητής, μιας και ο λαός τούτος έπαψε να το έχει αμέτι μουχαμέτι να μην ονομάζεται υπήκοος κανενός ανδρός.

Βέβαια, η πολιτική ηγεσία, παραμένοντας προσκολλημένη στην παράδοση, συνεχίζει να ευαγγελίζεται πως ο λαός τούτος είναι ο ίδιος που τα έβγαλε πέρα στις κακουχίες του προηγούμενου αιώνα, και ακόμα παραπίσω, και θα τα ξαναβγάλει. Όμως τον προέτρεψε να υποκύψει στο όνομα μιας υπόσχεσης για διατήρηση της βολής του. Στρουθοκαμηλισμοί, μιας και η βολή έχει ήδη χαθεί.

Η πολιτική ηγεσία, προσποιούμενη την πολιτεία ολόκληρη, γιόρτασε και γιορτάζει μόνη της, απομακρυσμένη από τους πολίτες, φοβούμενη «μην αμαυρωθεί η ημέρα μνήμης». Λες και οι φόροι τιμής αποτίονται με θεατρινισμούς και με την τέλεση τελετουργικών, και όχι επειδή η κοινωνία θέλει να θυμάται και να ευχαριστεί. Και μην ψάξεις να βρεις τί και πόσα θυμάται, γιατί μπορεί να τα μπερδέψεις που ο Κολοκοτρώνης και ο Μεταξάς κέρδισαν τη μάχη στα στενά των Θερμοπυλών!

Κι αν και θα συμφωνήσεις πως σωστό και πρέπον είναι να μην αμαυρώνονται οι εκδηλώσεις μνήμης, θα έπρεπε να σταθείς όμως και να αναρωτηθείς γιατί αυτός ο λαός αντί να αποτίσει τιμές πετάει γιαούρτια και βρίζει την ηγεσία του.

Μια ηγεσία που συνεχίζει να ευαγγελίζεται έναν λαό παρόμοιο με αυτόν που στις αρχές του προηγούμενου αιώνα ορθοπόδησε, ξεχνά όμως συστηματικά πως οι πολιτικοί του προηγούμενου αιώνα δώριζαν τις περιουσίες τους στην κοινωνία και οι πλούσιοι γινόταν ευεργέτες της, και δεν μετέφεραν τα χρήματά τους στην Ελβετία, ούτε τα έκαναν επενδύσεις στην Αμερική ή στα Καϋμάν.

Άλλες εποχές τότε θα μου πεις, οι άνθρωποι τότε είχαν συνανθρώπους, είχαν εκκλησία του δήμου, είχαν ιδέες, είχαν πατρίδα, σήμερα έχουν μόνο χρήματα και επιχειρήσεις. Κι απλά ελπίζουν να υπάρχουν ακόμα υπολείμματα του τότε λαού μπας και σωθούν τα τομάρια τους και αυξηθούν και οι περιουσίες τους.

Θρίλερ…

… οι διαπραγματεύσεις και η εκταμίευση της επόμενης δόσης. Τουλάχιστον έτσι παρουσιάζεται, γιατί πέραν του ότι, όπως και να το κάνεις, έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική και πνευματική υγεία των ελλήνων – πουλάει άλλωστε αυτό, μάλλον περί ιλαροτραγωδίας πρόκειται. Με πολύ χαμηλού επιπέδου συντελεστές και άχρωμους κομπάρσους.

Η ελληνική κυβέρνηση πάντως φέρει τεράστιες ευθύνες. Εντάξει, «οι ξένοι» την δουλεύουν ψιλό γαζί – έχουν βρει τον τρόπο να διασκεδάζουν την υπόλοιπη υφήλιο ταλαιπωρώντας «τους αδύναμους έλληνες», όλοι μας άλλωστε κάποτε, μικροί όντας, ταλαιπωρήσαμε κάποια αδύναμα έντομα προς τέρψιν μας, αυτή όμως γιατί δεν φροντίζει να έχει τα κότσια να τους κλείσει την πόρτα στα μούτρα;

Δύο χρόνια, και βάλε, κάθε σεζόν ανεβαίνει το ίδιο έργο στην πολιτικοοικονομική σκηνή, και δύο χρόνια αναλώνονται στις «διαπραγματεύσεις». Πόσο καλύτερα θα ήταν άραγε τα πράγματα αν δύο χρόνια προσπαθούσαν να βάλουν τάξη και να καθαρίσουν την κόπρο του Αυγεία; Τότε όμως δεν θα έπαιζαν ιλαροτραγωδία και μάλλον τα προσόντα τους δεν ανταποκρίνονται για υψηλότερου επιπέδου έργα.

Όταν η δημοκρατία ευτελίζεται σε απλή «καλποεναλλαγή» και οι πολιτικοί δεν είναι τίποτε άλλο από ανδρείκελα δεν έχεις να περιμένεις και τίποτε παραπάνω από το να γίνεσαι πειραματόζωο. Σε τέτοιες συνθήκες βρίσκουν εύκολα χώμα να αναπτυχθούν ανόητοι που θεωρούν τον καπιταλισμό ωφέλιμο για τη γιαγιά της διπλανής πόρτας και εγκληματίες που αναλαμβάνουν να αποφασίσουν για το καλό ολόκληρων εθνών. Σύγχρονοι πνευματικοί μαϊντανοί και οι δύο φατρίες, ανίκανοι να κατανοήσουν την ανθρώπινη κοινωνία και την έννοια της δημοκρατίας…

Στο αναμεταξύ, η οικονομική θεωρία προστάζει ως απόλυτος μονάρχης, δήθεν επιστημονικά τεκμηριωμένη ωσάν και τη βαρύτητα που τυραννά τη φύση, ενώ οι οικονομολόγοι ξεχνούν συστηματικά πως ανάπτυξη σημαίνει να ανακαλύπτεις το αεροπλάνο ή το διαστημόπλοιο για να υπερνικάς τη βαρύτητα. «Θεοκρατική» επιστημοσύνη θα μου πεις! Αυτό είναι το πραγματικό θρίλερ του σήμερα.