Θυμάσαι…

…προ διετίας, τα χρήματά σου έφταναν για να βγεις μερικές φορές, πίνοντας ένα ποτηράκι παραπάνω, και να μπορέσεις να συντηρηθείς. Έκανες και καμιά εκδρομή στα εξωτερικά, έβαζες και στην άκρη για μια ώρα ανάγκης που θα ερχόταν. Μέσα σε μια δεκαετία «έφτιαξες» ένα καλό διαμερισματάκι. Καλό αυτό, όταν με το καλό ξεκίνησες να κάνεις οικογένεια δεν είχες ανάγκες και είχες και πέντε φράγκα στην άκρη. Όλα αυτά όμως μέχρι το 2010.

Σήμερα τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Εδώ και πάνω από χρόνο το ισοζύγιό σου είναι αρνητικό. Και να φανταστείς πως όχι μόνο το «παραπάνω ποτηράκι» έχεις κόψει, αλλά και το μεγαλύτερο μέρος από τις εξόδους. Οι δαπάνες που έχεις βέβαια συγκαταλέγονται στις ανελαστικές. Γιατροί και φάρμακα, παρότι είστε εναντίων της πολυφαρμακίας. Ασφάλειες αυτοκινήτων, τρόφιμα, ε τους απαιτούμενους αποκωδικοποιητές, ή άλλα παρόμοια πράγματα, που φρόντισαν να τους προσθέσουν με τις μεταβολές σήματος στις ανελαστικές δαπάνες κάθε νοικοκυριού.

Ρούχα ή καταναλωτικά αγαθά με το σταγονόμετρο. Ούτως ή άλλως ήσουν πάντα ενάντια όχι μόνο στον υπερκαταναλωτισμό, αλλά ακόμα και στον καταναλωτισμό. Τώρα όμως αρχίζεις να μετράς και το πώς θα πάρεις ένα ζευγάρι παπούτσια το Σεπτέμβρη – τα προπροπρο-προπέρσινα τρύπησαν, και τα δύο. Για ένα συζητάς, αν και με ένα ζευγάρι παπούτσια δεν την βγάζεις, εκτός φυσικά και αν θεωρήσουμε πως είσαι ένας άλλος άνθρωπος σε μια άλλη εποχή και όχι στο σήμερα.

Εντάξει, μπορεί και να φταίει το ότι έχασες το διδακτικό μέρος της δουλειάς σου και φυσικά συμβάσεις για επιστημονικές έρευνες έχεις πάνω από πενταετία να υπογράψεις. Τώρα μένεις μόνο σε κανά μαθητή που μπορεί να έχει ανάγκες για το σχολείο ή για προετοιμασία για εξετάσεις. Το μεγάλο πρόβλημα όμως θα προκύψει αν και όταν το Σεπτέμβρη η χώρα βουλιάξει επειδή ο τουρισμός θα είναι λίγος και τα επερχόμενα «μέτρα» πολλά. Στη «νυφούλα» η οικονομική κατάσταση είναι ζοφερή και αν κοπούν και τα εισοδήματα που έρχονται από το Ιόνιο τότε θα απομείνει μόνο ο μισθός της γυναίκας σου κουτσουρεμένος και κατακρεουργημένος και αυτός, που δεν αρκεί ούτε καν για τα πάγια έξοδα και για φαγητό. Για γιατρούς και για οικογενειακές ανάγκες που αναμένονται να προκύψουν μέσα στο επόμενο έτος ούτε λόγος. Το ισοζύγιο όχι απλά αρνητικό θα είναι, αλλά στα τάρταρα, να κάνει παρέα με τον Κρόνο.

Και ύστερα ακούς τους πεφωτισμένους πως θα πρέπει να μειωθούν και άλλο οι μισθοί, μάλιστα προτείνουν στους εργαζομένους να επιδιώκουν μόνοι τους μείωση μισθού και να δέχονται να υποβιβάζουν τον εαυτό τους ακόμα περισσότερο. Είναι λέει καλύτερα έτσι.

Όμως ο μισθός δεν είναι τίποτε άλλο από αγοραστική ικανότητα και φυσικά είναι παράλογο για κάποιον να πουλάει τον εαυτό του όσο όσο, ειδικά όταν αυτό το όσο όσο δεν καλύπτει τις βασικές ανάγκες της οικογένειάς του, στο όνομα μιας δήθεν πιθανής μελλοντικής ανάπτυξης. Όπως έλεγε και ο ναστραδίν χότζας: «πάνω που το έμαθα το ζωντανό να μην τρώει, μου ψόφησε».  Στο υποζύγιό του αναφερόταν, και κάπως έτσι βλέπουν οι πεφωτισμένοι τον κόσμο, κάπως έτσι και του φέρονται.

Όταν η εργασία σου δεν σου αποφέρει τα βασικά αγαθά, και ξέρεις ότι τα «βασικά αγαθά» παίρνουν μεγάλη συζήτηση, αλλά προφανώς και «η περιρρέουσα ατμόσφαιρα» μαζί με τη χρονική στιγμή της εξέλιξης στην οποία βρίσκεσαι καθορίζουν αρκετά καλά τα περιθώρια των βασικών αγαθών, τότε δεν υπάρχει κανένας λόγος να την προσφέρεις. Ούτε και γεννήθηκες σ’ αυτόν τον κόσμο μόνο για να εργάζεσαι, να τρως και να κοιμάσαι, γεννήθηκες για να ζεις και μέσα σε αυτή τη διαδικασία προσφέρεις κι όλας, ώστε να παραχθούν τα προς το ζην. Αυτό όμως τείνουν να το «ξεχνούν» οι πεφωτισμένοι, ορίζοντας την κοινωνία ως το υποζύγιο των ξέφρενων ρυθμών «ανάπτυξης» και των ξέφρενων ρυθμών παραγωγής χρήματος και κατανάλωσης.

Θες χαμηλότερους μισθούς ας πούμε; Ρύθμισε την αγορά σε χαμηλότερο κόστος ζωής ώστε να μπορεί ο οποιοσδήποτε να δέχεται χαμηλότερο αντίτιμο για την εργασία του. Το να συμπιέζεις όμως τον κόσμο και να τον κάνεις να δυστυχεί με την ελπίδα/υπόσχεση ότι η αγορά κάποια στιγμή θα «αυτορυθμιστεί» και συνεπώς απλά χρειάζεται υπομονή, είναι απλά λάθος οπτική, λάθος μέθοδος, λάθος αντίληψη των πραγμάτων, ακόμα και αν υποτεθεί πως ο στόχος σου είναι θεμιτός και ορθός. Η αγορά στήθηκε για να υπηρετεί τον άνθρωπο και συνεπώς δεν μπορεί να δυστυχεί ο άνθρωπος για να ικανοποιείται αυτή. Αν θες, η ελευθερία ορίζεται στον άνθρωπο, όχι στην αγορά, και το πρόβλημα προφανώς είναι η λάθος ιεράρχηση.

Μήπως όμως δεν πληρώνουμε στην πράξη τις συνέπειες της απορύθμισης που έχει αρχίσει εδώ και μερικές δεκαετίες; Δεν πληρώνουμε το λάθος δρόμο που πήρε η παγκοσμιοποίηση; Σε ένα κόσμο με τεράστιες διακυμάνσεις στην αξιακή αποτίμηση των ίδιων πραγμάτων η «απελευθέρωση» και η παγκοσμιοποίηση, με τον τρόπο που καθιερώθηκε και μέσα από την πλήρη απορύθμιση και κατάργηση κανόνων, το μόνο που κατάφερε ήταν να θίξει τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών ανεπανόρθωτα. Ενώ η περαιτέρω απορύθμιση των κοινωνιών, που διατυμπανίζεται ως πανάκεια, αποτελειώνει το έργο της διάλυσης κάθε έννοιας της κοινωνίας.

Και ναι, μπορεί το «σύστημα» κάποια μέρα να αυτορυθμιστεί, αν και αυτή η μέρα προφανώς και τείνει στο άπειρο, όπως η αποκατάσταση ισορροπίας σε όλα τα συστήματα δυναμικής ισορροπίας, το πρόβλημα όμως είναι πως οι άνθρωποι θα υποφέρουν «για χάρη της αγοράς», για να μην πεις για χάρη των κερδοσκόπων και μόνο, ενώ το προφανές είναι πως η αγορά, ως εργαλείο, πρέπει να ρυθμίζεται, όπως ρυθμίζεις και το κάθε εργαλείο σου στην καθημερινότητα, ώστε να διευκολύνει τη ζωή των ανθρώπων. Ψηλά γράμματα για τους πεφωτισμένους με την μονοδιάστατη οπτική τους γωνία. Εδώ άλλωστε αποφάσισαν να καταργήσουν και την σταθερότητα του μέτρου του χρήματος, πώς να μην καταλήξει ο κόσμος στην αμετροέπεια;

Καλοκαιρινή λογοδιάρροια εν μέσω καύσωνα. Κάπου έπρεπε όμως να ξεσπάσεις κι εσύ. Ξέρεις πως το ελληνικό κράτος θέλει πολλά ρετουσαρίσματα και εξυγίανση, αλλά η μέθοδος που χρησιμοποιείται προφανώς και είναι λανθασμένη. Ή μάλλον τα κριτήρια και η αξιολόγηση που γίνεται για τη μέθοδο προφανώς και δεν έχουν στην ανώτερη βαθμίδα τον άνθρωπο, αλλά τί να κάνεις, εδώ και καιρό έχει εκλείψει η ανθρωπιά από τον πλανήτη. Άσε που τελικά εξυγίανση δεν γίνεται, μόνο απορύθμιση η οποία απλά εντείνει το χάος. Γιατί είναι προφανές πως η εμμονή των πεφωτισμένων της κυβέρνησης και της τρόικα, και όλων των υπολοίπων, στην πολιτική «λιτότητας» και στο συγκεκριμένο δρόμο της περικοπής και της απορύθμισης, όποιο αποτέλεσμα και να έχει μακροπρόθεσμα, όχι μόνο δεν εξυπηρετεί την σημερινή κοινωνία, αλλά κάνει την κατάσταση ακόμα χειρότερη. Για την ακρίβεια η πολιτική αυτή είναι που φταίει για την ίδια της την αποτυχία, μη σου πω πως θα αυξήσει και τη διαφθορά υπέρμετρα, χαλώντας ακόμα περισσότερο το κράτος που υποτίθεται ότι θα φτιάξει!

Φυσικά είναι απόλυτα σύμφωνη με τη «οικονομική θεωρία» κατά την οποία πρέπει να πιάσεις πάτο για να ξαναρχίσεις να ανεβαίνεις, αλλά αυτή η θεωρία δεν είναι τίποτε άλλο από το απαύγασμα της απανθρωπιάς που εφαρμόζεται εδώ και καιρό μέσα από διάφορα πειράματα των «νεοφιλελεύθερων» σχολών ανά τον κόσμο. Άλλα όπως είπες και παραπάνω, όλα είναι θέμα αξιολόγησης και ιεράρχησης, και σήμερα η αγορά, οι τράπεζες, και εν γένει η χρηματοοικονομία, ιεραρχούνται πάνω από τον άνθρωπο, οπότε και αυτός θα υποφέρει. Ας είχε λίγο παραπάνω μυαλό κι ας αξιολογούσε τη ζωή του λίγο περισσότερο από την τσέπη του για να μην άφηνε την απορύθμιση να αλώσει τα πάντα.

Όσο για σένα, ώρα να κλείσεις με τη λογοδιάρροια που σε έπιασε γιατί έχεις ανειλημμένες υποχρεώσεις τις οποίες ακούς σιγά σιγά να πλησιάζουν…

Αδειάζει η πόλη;

Το θερμόμετρο έχει ανέβει επικίνδυνα και σε συνδυασμό με την υγρασία κάνει την ατμόσφαιρα να ομοιάζει λίγο σε «ιόνιο», ακόμα κι εδώ στο «κλεινόν άστυ». Να ομοιάζει, το ίδιο σίγουρα δεν είναι, μιας και η καλοκαιρινή υγρασία σε καιρό άπνοιας ή όστριας στη νυφούλα του ιονίου δε συγκρίνεται με τίποτε. Εκεί, σε τέτοιες μέρες, η θερμοκρασία πάει στο τριάντα εννέα, αλλά η αισθητή μπορεί και να ξεπερνάει το σαράντα δύο. Αισθάνεσαι τα πάντα να καίνε ακόμα και υπό σκιά. Κάπως έτσι είναι και σήμερα, εδώ, τα πράγματα.

Μάλλον πρόκειται για την τελευταία ημέρα έντονων εργασιών. Από αύριο η τσιμεντούπολη «θα αδειάσει», όσο μπορεί δηλαδή να αδειάσει μια τέτοια πόλη που ακόμα και «άδεια» όταν είναι έχουν μείνει σίγουρα πάνω από δύο εκατομμύρια κόσμος. Παράξενος ορισμός «άδειας πόλης».

Από αύριο λοιπόν η Ελλάδα μπαίνει στον «αυτόματο πιλότο» μιας και οι περισσότεροι θα μεταβούν σε χωριά και παραλίες. Η θερινή ραστώνη θα είναι μια πραγματικότητα, αν και κάποιοι θα παραμείνουν στις εργασίες τους, όχι για να φροντίσουν για την καλή λειτουργία του κράτους, όπως θα έπρεπε να κάνουν και σήμερα, και πάντα, αλλά για να μπορέσουν να βρουν μερικά δισεκατομμύρια, να κάνουν την κοπτοραπτική τους και να εξασφαλίσουν πως όλα θα έχουν τελειώσει πριν λήξει η θερινή ραστώνη της χώρα.

Έτσι θα ελαχιστοποιηθούν και οι αντιδράσεις απέναντι στα «μέτρα» που θα προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν την συμμόρφωση της χώρας στις εμμονές των τροϊκανών και στα αποτυχημένα σχέδια του ΔΝΤ. Βέβαια κάθε μέτρο, ενώ θα επιφέρει κάποια «βελτίωση» στα οικονομικά, θα χαλάσει τόσες παραμέτρους του συστήματος που απλά θα χειροτερέψει την κατάσταση. Σημασία έχει όμως εμείς να το παίξουμε καλά και υπάκουα παιδιά, για να εξασφαλίσει το πολιτικό προσωπικό την εύνοια της μαμάς Ευρώπης και μια καλή σύνταξη.

Θα αυξηθούν κι άλλο τα χρόνια εργασίας λέει. Μαζί τους, και πάντα διαφωνούσες με τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις και με τους χιλιάδες συνταξιούχους που μπορούν ακόμα να προσφέρουν. Όπως ακριβώς διαφωνούσες βέβαια και με την κακή εργασιακή πολιτική που δυσχεραίνει τις συνθήκες για τις μητέρες μέσα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον εργασίας με τους άντρες, και με άλλες περιπτώσεις όπου ένας εργαζόμενος από κάποια ηλικία και μετά αδυνατεί να προσφέρει στο ίδιο πόστο και πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για διαφορετική δραστηριοποίησή του. Αυτά όμως είναι αλλουνού παπά ευαγγέλια και σίγουρα δεν αφορούν όσους σπρώχνουν την κοινωνία στο γρεμό της όλο και μεγαλύτερης απορύθμισης.

Εργασία σε μεγαλύτερες ηλικίες όμως σημαίνει πως η ανεργία στους νέους θα αυξηθεί και σε λίγο θα ομοιάζει με της Ισπανίας που ανακοινώθηκε κοντά στα 50%. Και χωρίς ασφαλιστικές εισφορές από νέους, πώς θα συνταξιοδοτούνται οι γηραιοί; Και ειδικά με συνεχώς μειούμενες, κατ’ απαίτηση των τροϊκανών και της εργοδοσίας, εισφορές πως θα μπορέσουν να καλυφθούν οι ανάγκες των ταμείων; Ακαδημαϊκή η ερώτηση, άλλωστε όλοι αυτοί οι πάνσοφοι έχουν μάθει να μην βλέπουν ποτέ την όλη εικόνα, βλέπουν μόνο αριθμούς και φυσικά οι αριθμοί έχουν χάσει κάθε φυσική σημασία και μπορούν να ικανοποιούνται και σε καταστάσεις που μια πραγματική κοινωνία δεν ζει αλλά αργοπεθαίνει. Οι οικονομολόγοι όμως δεν είναι πολυτεχνήτες για να τα καταλαβαίνουν αυτά...

Εν μέσω θέρους λοιπόν η τσιμεντούπολη αδειάζει, όσο γίνεται να αδειάσει φέτος, γιατί έχεις ακούσει και αρκετούς που θα μείνουν απλά στο σπίτι τους. Κι αν πέρυσι, τέτοια εποχή, ο χειμώνας φάνταζε πως θα είναι δύσκολος, φέτος οι περισσότεροι γύρω σου φοβούνται πως θα είναι απλά… αδύνατος. Ειλικρινά είχες ελπίσει σε μια διαφορετική αντιμετώπιση από τη νέα κυβέρνηση, αν και δεν το πίστευες πως θ’ αλλάξει ο μανολιός αμφίεση. Ούτε καν αλλιώς δεν τα έβαλε τα ρούχα του, παρότι το διατείνεται. Να μη φαίνεται και η ούγια ντε!

Εσείς πάλι, πολύ φοβάσαι πως δεν θα μεταβείτε στα θερινά σας ανάκτορα φέτος. Μία οι ανάγκες του πατέρα, μία οι ανάγκες της γυναίκας, η μητέρα απλά γρινιάζει που δεν την πάτε Ιόνιο, απ’ ότι φαίνεται το θέρος θα περάσει στα τσιμέντα όπου θα υποδύεσαι «τον άνθρωπο που έτρεχε πολύ». Εντάξει, όχι τόσο τραγικά, σε λίγο δεν θα τρέχεις όπως τις τελευταίες μέρες, αλλά θα παραμείνεις σε επιφυλακή. Κάποιος πρέπει να φυλάτει και τις Θερμοπύλες, θα μου πεις. Το «θερμό-» έντονα τονισμένο και με ιδιαίτερο χρώμα και σημασία. Ελπίζεις πάντως να τα καταφέρετε να μεταβείτε έστω και για λίγο, κάποια στιγμή, στη νυφούλα του Ιονίου. Η ιστιοσανίδα πάντως, απ’ ότι φαίνεται, και φέτος παροπλισμένη θα μείνει…

Εμείς και οι άλλοι

Η αντιμεταναστευτική ρητορική που χρησιμοποιείται κατά κόρον από «κύκλους του πολιτικού συστήματος» (ε τί, να χρησιμοποιήσεις κι εσύ μια φορά την τόσο πετυχημένη δημοσιογραφική φράση!), παραμένει σταθερή και αταλάντευτη γύρω από το επιχείρημα πως «οι άνθρωποι που προέρχονται από την ασία και την αφρική, από τον τρίτο κόσμο δηλαδή, δεν είναι μπολιασμένοι με τις αξίες του δυτικού πολιτισμού ο οποίος σέβεται τη ζωή».

Δεν έχεις κάποια θέση «υπέρ ή κατά», όπως συνηθίζεται, μιας και «είτε μαζί μας είσαι, είτε με τους άλλους» σε τούτον τον ντουνιά. Αντιπαθείς όσους κατατρέχουν τους μετανάστες, αλλά αντιλαμβάνεσαι πως η μετανάστευση, με τη μορφή και τις διαστάσεις που έχει λάβει πλέον έχει αρχίζει να θίγει τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών. Όσο για την Ελλάδα «που δεν θα είχε εργατικά χέρια χωρίς αυτούς», ίσως και να είχε όμως λιγότερη ανεργία, λιγότερη φοροδιαφυγή, εισφοροδιαφυγή και πολλά άλλα παρόμοια, όχι, δεν πιστεύεις ότι επέφεραν κανένα καλό στην οικονομία της χώρας, τουναντίον.

Το να θεωρείς όμως πως κάποιος «εξ ανατολής» σέβεται λιγότερο τη ζωή από τον «μέσο δυτικό» είναι μάλλον υπερφίαλα ναρκισσιστικό. Αν λογαριάσεις βέβαια πως τις μεγάλες θηριωδίες τις έκαναν άνθρωποι του πολιτισμένου κόσμου τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα, αλλά και στην ιστορία να μην ανατρέξεις, ο άνθρωπος και η ανθρώπινη ζωή δεν έχει και τόσο μεγάλη αξία για τον δυτικό κόσμο, όπως μας αρέσει να βαυκαλιζόμαστε. Πόσους πολέμους και αιματοκυλίσματα δεν έχει κάνει την τελευταία εικοσαετία ο «πολιτισμένος αυτός κόσμος»;

Αλλά βέβαια, εκτός του ότι «η ιστορία γράφεται από τους νικητές», η ιστορία διαβάζεται και με τέτοιο τρόπο ώστε να ηχεί εύηχα στ’ αυτιά του αναγνώστη. Κάπου εκεί μέσα χάνεται και η αλήθεια, βορρά στην ματαιοδοξία του κάθε ανθρώπου, του κάθε έθνους, του κάθε κράτους, ή της κάθε συμμαχίας.

Έτσι κινείται ο κόσμος μας, μέσα από εμμονές και με την πεποίθηση πως «εμείς είμαστε οι σωστοί και όχι οι άλλοι», όχι λόγω πραγματικής ορθότητας, αλλά για να προωθηθούν τα αντίστοιχα συμφέροντα του καθενός σε βάρος «των άλλων».

Η μνημονιακή ρητορική «έτερων πολιτικών και τεχνοκρατικών κύκλων» παραμένει επίσης αταλάντευτη. Η εμμονή στην πλήρη απελευθέρωση των πάντων και στην πλήρη αποδιοργάνωση της κοινωνίας «ώστε να φτάσει στην αυτορρύθμιση και όλα να γίνουν αγγελικά πλασμένα» έχει φέρει τα πράγματα στο απροχώρητο. Λες και για μια ακόμη φορά «οι τεχνοκράτες» θέλουν να αγνοήσουν την ιστορία για να μην δουν πόσα δεινά είχε φέρει η απελευθέρωση και πως οι ρυθμίσεις ήταν αυτές που στην αρχή του προηγούμενου αιώνα διόρθωσαν τα πράγματα και έδωσαν ώθηση στην ανάπτυξη και τον πολιτισμό. Ούτε καν θέλουν να δουν πως όλα τα σημερινά προβλήματα ξεκίνησαν από «την κοιτίδα του φιλελευθερισμού», την κοιτίδα της πλήρους απελευθέρωσης και της απορύθμισης.
Σήμερα όμως, για μια ακόμη φορά, «κάποιοι άλλοι» προωθούν τα προσωπικά τους συμφέροντα αφήνοντας την κοινωνία εκτεθειμένη στο χάος της απορύθμισης, κοιμίζοντάς την με το παραμύθι της αυτορρύθμισης. Βλέπεις, συντεχνίες υπάρχουν και αλλού, όχι μόνο στον συνδικαλισμό που γνωρίζουμε, και αυτές έχουν πολλή περισσότερη εξουσία για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους. Κι έτσι ο δυτικός κόσμος στενάζει υπό το βάρος των εμμονών του πολιτισμού και του «φιλελευθερισμού»., ενώ «ο τρίτος κόσμος» στενάζει κάτω από την μπότα του πρώτου, του «φιλελεύθερου και πολιτισμένου».

Περί ανέμων...

Σ’ αρέσουν οι συνταγές που αναγράφουν πως χρειάζονται «ένα σκόρδο». Μπορείς εύκολα να δικαιολογηθείς πως «ένα σκόρδο έλεγε, όχι μια σκελίδα». Το σκόρδο έχει την πρωτοκαθεδρία στη διατροφή σου και ποτέ δεν είναι αρκετό! Άλλωστε, ο μόνος τρόπος για να φας γιαούρτι είναι είτε σε μορφή γιαουρτοσκόρδιου, ελληνιστή τζατζικιού, είτε ως σάλτσα γιουρτλού – μπόμπα και τα δύο.

Τελικά η φέτα και πιπεριά είναι πολύ προσφιλείς στον ουρανίσκο μας γεύσεις, πάνε με όλα που λένε  – συνοδευμένα από την κατάλληλη ποσότητα σκόρδου βεβαίως βεβαίως, πάντα πάνω από μία σκελίδα, συνήθως τρεις με τέσσερεις, το ελάχιστο!

Εντός των τειχών, για πολλούς και διάφορους λόγους, υγείας, ανωτέρας βίας, εργασίας, πάρε ότι θέλεις, απ’ όλα έχει ο ντορβάς. Σε κανονικές συνθήκες βέβαια θα ετοιμαζόσουν με ελαφρά πηδηματάκια για το γαλανό Ιόνιο, αλλά φέτος δεν ξέρεις καν πότε, πώς και αν θα πας. Ούτε κάπου αλλού πρόκειται να πας, άλλωστε ποτέ δεν ήσουν ο κλασικός τύπος «τουρίστα» που γυρνά τα νησιά και τις παραλίες, και που πρέπει να πάει και σε δυο-τρία αιγαιοπελαγίτικα για να καταλάβει καλοκαίρι – συμπεριλαμβανομένου της Μυκόνου διότι χωρίς αυτή τι εστί καλοκαίρι, λένε, έτσι λένε, αλλά μάλλον είσαι η εξαίρεση κι εδώ…

Ένας χρόνος πέρασε κι έφυγε, πέρσι, σαν σήμερα το βράδυ, είχατε μεγάλο γλέντι και είναι σαν να ‘ταν χτες, αλλά και τόσο μακριά. Παλιότερα παραπονιόσουν για τη χρονική τρύπα που καταβροχθίζει τις ημέρες σου, τώρα πια το φαινόμενο έχει γίνει πολυσύνθετο, όλα είναι σαν χτες και σαν αιώνες πριν! Παράνοια! Και τι δεν θα ‘δινες να ξαναζήσεις εκείνο το γλέντι, αλλά μερικά πράγματα τελειώνουν, άλλα πάλι ευτυχώς όχι, διαρκούν πολύ, διαρκούν παντοτινά, όσο παντοτινή δηλαδή μπορεί να είναι η ζωή ενός ανθρώπου.

Αρχίσαμε…

Η «νέα ελληνική πραγματικότητα» δε φαίνεται να ξεκίνησε καλά. Λεγόταν εδώ και καιρό πως «η χώρα είναι στην εντατική» και η νέα κυβέρνηση το τίμησε δεόντως ξεκινώντας τη θητεία της από την εντατική. Φήμες λένε πως ο Μητσοτάκης ήταν ο πρώτος που συνεχάρη τον Αντωνάκη για τη νίκη του!

Η τρόικα επέστρεψε για να γεμίσει τις ημέρες μας με μπόλικο ρεπορτάζ και άφθονες  εκβιαστικές «συστάσεις», αμετακίνητη αυτή τουλάχιστον στις πάγιες εμμονές της. Στον αντίποδα η Γερμανία φαίνεται να κάνει κάποια δειλά βήματα υποχώρησης όταν τα υπόλοιπα «νότια γουρούνια» αντί απλά να βάλουν το μπιστόλι στο τραπέζι τής το έδωσαν στα χέρια, οπλισμένο και στραμμένο προς την Ευρώπη. Δεν είναι όλοι βλέπεις πολιτισμένοι σαν τον Γιωργάκη το ξεφτέρι.

Ανοίγοντας τον γκρι κάδο των σκουπιδιών βλέπεις μπόλικες πευκοβελόνες, έναν μεγάλο πλαστικό κάδο και διάφορα άλλα ανακυκλώσιμα υλικά. Απευθείας σου έρχεται στο μυαλό γιατί είναι ασύμφορη μια εγκατάσταση κομποστοποίησης των οργανικών στην Ελλάδα. Οι έλληνες δεν κάνουν διαλογή στην πηγή, πώς να ανταγωνιστείς την ποιότητα κόμποστ της Ιταλίας ας πούμε όπου η διαλογή στην πηγή είναι πάνω από 90%; Μιλώντας για ανταγωνιστικότητα δηλαδή και για τις εμμονές της τρόικας για το πώς αυτή επιτυγχάνεται!

Το πρόβλημα αυτού του τόπου είναι η παιδεία, αυτό είναι το μόνο σίγουρο, αλλά για να πάρεις κάποιον μεταρρυθμιστή της παιδείας στα σοβαρά θα ήθελες να ακούσεις πως θα αναμορφώσει το πρόγραμμα σπουδών του δημοτικού, ώστε να δημιουργήσει σοβαρούς πολίτες. Αντ’ αυτού βέβαια όλοι ασχολούνται με τα πανεπιστήμια, άντε και λίγο με το λύκειο. Εκεί είναι βλέπεις οι μεγάλες μάσες! Σιγά μην ενδιαφερόταν οι πολιτικοί για την παιδεία, για τα χρήματα νοιάζονται.

Σιγά μην ενδιαφέρονται δηλαδή γενικότερα για τον τόπο και τους πολίτες τους. Κοιτώντας κάποιες παλιές φωτογραφίες βλέπεις ότι η Ελλάδα εδώ και μερικές δεκαετίες διοικείται από μια κλίκα κολλητών, ή μάλλον δύο διαφορετικές κλίκες κολλητών που απλά εναλλάσσονται. Τελικά δικαιώνεσαι που πιστεύεις ότι η Ελλάδα ποτέ δεν κατάφερε να αποτινάξει από πάνω της τους κοτζαμπάσηδες και τη φεουδαρχία. Όσο και αν τη βάφτισε δημοκρατία, τιμής ένεκεν του αρχαίου πολιτεύματος πιθανότατα.

Η επόμενη μέρα

Η σημερινή ημερομηνία θα μπορούσε να είναι ένα ορόσημο που θα σηματοδοτούσε αλλαγές στην ευρωπαϊκή ένωση. «Προς τα πού» δεν ξέρει κανένας, αλλά οι αλλαγές θα ήταν ό,τι καλύτερο σε σχέση με την χρόνια προσκόλληση στην ακολουθούμενη πολιτική.

Σήμερα όμως αποδείχθηκε πως η «δεξιά» της Ελλάδας τίμησε το όνομά της και αποδείχθηκε αποτελεσματικότερη της «αριστεράς» της. Χρησιμοποιώντας έντεχνα το φόβο, όπως κάνει πάντα άλλωστε, συνένωσε τις δυνάμεις της και τις αύξησε με την εγκόλπωση του κόμματος της δημοκρατικής συμμαχίας και την επιστροφή έτσι στους κόλπους της νέας δημοκρατίας ενός κομματιού που μόλις πριν μερικά χρόνια η ίδια είχε εκδιώξει. Για τη δεξιά όμως πάντα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Κατάφερε έτσι να αποσπάσει την συντηρητική ψήφο των ελλήνων για κυβέρνηση «μέσα στο ευρώ».

Γνωρίζεις πολλούς που πριν από αρκετά χρόνια θα δήλωναν απερίφραστα πως «αν ψηφίσουν δεξιά να τους κοπεί το χέρι», και χτες την ψήφισαν με μόνο γνώμονα να μην χάσουν τα χρήματα της τράπεζας ή τη σύνταξή τους, το χέρι τους ήταν αδιάφορο. Ας είναι, ας μην τα χάσουν, απλά ας τα εκταμιεύσουν για να πληρώσουν τους φόρους που θα αποπληρώσουν τα δάνεια με τα οποία χρηματοδοτήθηκαν οι τράπεζες για να μην χάσουν τα χρήματά τους οι πολίτες. Έτσι βέβαια εν τέλει οι πολίτες θα μείνουν χωρίς χρήματα, στον ίδιο παρονομαστή, με μόνη διαφορά να μην έχουν πτωχεύσει οι τράπεζες.

Η σημερινή ημέρα θα μπορούσε να ήταν ένα ορόσημο για πλήρη αλλαγή του κυβερνητικού σχήματος που έφερε την Ελλάδα μέχρι εδώ. Αντ’ αυτού, στο προσεχές μέλλον η χώρα θα κυβερνηθεί από τους ίδιους ανθρώπους που διέλυσαν και εκμηδένισαν το φοροεισπρακτικό μηχανισμό, την υγεία, τα ασφαλιστικά ταμεία, την ερευνητική δραστηριότητα, το πυροσβεστικό σώμα και ένα σωρό άλλους νευραλγικούς μηχανισμούς του ελληνικού κράτους. Τί ελπίδα μπορείς να έχεις για το μέλλον αυτής της χώρας;

Τρέμεις την ημέρα που αναπτυξιακά προγράμματα σαν το «Ήλιος» θα έρθουν να εγκατασταθούν στον ελληνικό χώρο, στερώντας μεγάλες εκτάσεις από τους πολίτες και τινάζοντας την ανεργία στα ύψη. Τρέμεις την ημέρα που η Ελλάδα θα ακολουθήσει πιστά τα βήματα όλων των χωρών που εφάρμοσαν τα προγράμματα του διεθνούς νομισματικού ταμείου και τώρα οι πολίτες τους δεν έχουν δικαίωμα επάνω στους πλουτοπαραγωγικούς πόρους, ούτε καν στην καλλιέργεια της γης ή στο νερό  της πατρίδας τους. Τα κράτη βέβαια «σώθηκαν», το ίδιο και ο επιχειρηματικός κόσμος τους, αλλά η μεγαλύτερη μερίδα των πολιτών ζει όχι μόνο κάτω από το όριο της φτώχιας, αλλά στο όριο του υποσιτισμού, για βιοτικό επίπεδο δεν γίνεται καν συζήτηση. Η πλήρης εικόνα του στρουθοκαμηλισμού του δυτικού κόσμου και του οικονομικού του ιερατείου.

Δεν ξέρεις για πόσο ακόμα θα υπάρχει ευρώ και πόσο καιρό θα καταφέρει η νέα κυβέρνηση να ικανοποιήσει όσους την ψήφισαν από φόβο, πριμοδοτώντας απλά την συντηρητική προσκόλληση στα γνωστά, και όχι από πραγματική ελπίδα και πίστη για την κυβέρνηση της επόμενης ημέρας. Πραγματικά ελπίζεις το μέλλον να μην είναι ακόμα χειρότερο από το παρόν, αν και ο φόβος και η κοινωνική διάλυση είναι ήδη εδώ και θα ενταθούν υπέρμετρα με τον καιρό, με την εφαρμοζόμενη πολιτική που δεν προβλέπεις να αλλάζει στο εγγύς ή το απώτερο μέλλον. Δεν το πιστεύεις όμως, δυστυχώς αυτά που έχουν προγραμματιστεί να γίνουν, τα οποία είναι σίγουρα πολύ λιγότερα απ’ όσα πρόκειται να γίνουν, προοιωνίζουν ένα μέλλον ζοφερό. Μακάρι η ιστορία να σε διαψεύσει.

Δεύτερη εκλογική αναμέτρηση

Ενάμισι μήνα μετά και οι έλληνες καλούνται και πάλι στις κάλπες. «Μη διχάσετε τους έλληνες» παρακάλεσαν στις ομιλίες τους οι πολιτικοί αρχηγοί, όμως και οι ίδιοι, και οι ξένοι αξιωματούχοι, αλλά και ο παγκόσμιος τύπος έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα άνευ προηγουμένου με στόχο τη χειραγώγιση στη συντηρητική προσκόλληση στα μέχρι σήμερα ισχύοντα. Σε αυτά που έχουν ήδη φέρει μια κοινωνία σε αποσύνθεση και έχουν επιβάλλει τον φόβο για το αύριο σε κάθε πολίτη της.

Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι παροτρύνουν τους έλληνες να μην γυρίσουν την πλάτη στην Ευρώπη, εθελοτυφλώντας, εσκεμμένα ίσως, μη-αντιλαμβανόμενοι πως οι ίδιοι είναι αυτοί που έχουν στρέψει την πλάτη στους έλληνες. Προσκολλημένοι στην ιδεολογία της εξυπηρέτησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος έχουν αδιαφορήσει για τις κοινωνικές επιπτώσεις της ακολουθούμενης πολιτικής και συνεχίζουν να απαιτούν την τήρηση «των συμφωνηθέντων». Συμφωνηθέντων που μόνο από κάποιον με αυτοκτονικές τάσεις θα μπορούσαν να τηρηθούν.

Δεν γυρίζουν οι έλληνες λοιπόν την πλάτη στην Ευρώπη, η Ευρώπη έχει καταντήσει ένας συντηρητικός και οπισθοδρομικός οργανισμός που έχει γυρίσει την πλάτη στους ευρωπαίους πολίτες και για χάρη του χρηματοοικονομικού συστήματος δεν σέβεται την υπόσταση των ίδιων των ευρωπαίων πολιτών στην Ελλάδα, στην Ισπανία αλλά και σε πολλές άλλες χώρες. Η ανθρώπινη υπόσταση έχει ήδη κατέβει χαμηλότερα στην βαθμίδα του σεβασμού απ’ ότι το ευρώ, οι τράπεζες και οι αιμοβόρες ορέξεις των αγορών.

Δεν είν’ οι έλληνες που θα γυρίσουν την πλάτη στην Ευρώπη, είναι οι ίδιοι οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι που έχουν γυρίσει την πλάτη στις ευρωπαϊκές αξίες. Οι αυριανές εκλογές είναι μια καλή ευκαιρία για τον ελληνικό λαό να τους το πει και να τους το δείξει έμπρακτα. Και ας αποφασίσουν οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι αν αξίζουν περισσότερα τα χρήματά τους από τους ευρωπαίους πολίτες, είτε αυτοί είναι στην Ελλάδα, είτε είναι στη Γερμανία. Αν όμως οι έλληνες ευρωπαίοι τεθούν σε χαμηλότερη στάθμη από τις ευρωπαϊκές τράπεζες, τότε η Ευρώπη αυτή είναι μια Ευρώπη στην οποία δεν αξίζει να ανήκει κανείς.

Αύριο δεν αποφασίζουν οι έλληνες αν θα φύγουν ή όχι από το ευρώ. Αποφασίζουν απλά ποιος θα τους κυβερνήσει. Η απόφαση αυτή είναι δική τους και μόνο δική τους και δεν εκβιάζεται. Μεθαύριο ας αποφασίσει η Ευρώπη αν θέλει να ακολουθήσει τις ευρωπαϊκές αξίες που διατυμπανίζει στα κείμενά της και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση «με οποιοδήποτε τίμημα», ή αν σέβεται περισσότερο το χρήμα απ’ τους ευρωπαίους πολίτες. Το μέλλον της ευρωπαϊκής ένωσης και του ευρώ είναι στα δικά τους χέρια, όπως ήταν πάντα. Το μέλλον της Ελλάδας όμως περνάει μέσα από ριζικές αλλαγές και στο πολιτικό σκηνικό αλλά και στην εφαρμοζόμενη πολιτική. Αλλαγές πρέπει να γίνουν πολλές, αλλά πρέπει να γίνουν ελεγχόμενα και με σεβασμό στον κοινωνικό ιστό.

Διεθνείς νουθεσίες

Η κυρία Λαγκάρντ μετανόησε πολλάκις την τελευταία εβδομάδα που δήλωσε πως νοιάζεται περισσότερο για τα παιδιά του Νίγηρα, απ’ ότι για τα παιδιά των Ελλήνων. Μετανόησε δημόσια, μιας και κατάλαβε πως κανείς δεν την πίστεψε, αφού, όπως όλοι γνωρίζουν, στο Νίγηρα πεθαίνουν καθημερινά παιδιά και δεν υπάρχει αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία, η οποία αποτελεί άλλωστε και το μέγιστο μέλημα της κυρίας Λαγκάρντ, ενώ αν μερικά παιδιά πεθάνουν στην Αθήνα, πιθανότατα ο αντίκτυπος των αντιδράσεων στην παγκόσμια οικονομία θα είναι από σημαντικός έως και ανυπολόγιστος.

Ύστερα λοιπόν από το παραστράτημά της, σαν καλή μητέρα αποφάσισε να νουθετήσει τους έλληνες να πληρώνουν τους φόρους τους. Η κυρία Λαγκάρντ όμως απέτυχε και στο ρόλο της μάνας. Άλλωστε κανένας γονιός δεν μπορεί να νουθετήσει το παιδί του να κάνει κάτι που και ο ίδιος δεν κάνει. Φαίνεται να ξεχνάει συστηματικά ότι, όπως και η ίδια, οι άνθρωποι της συνομοταξίας της είναι που και εδώ στην Ελλάδα αποφεύγουν συστηματικά να πληρώνουν φόρους. Τρανταχτό πρόσφατο παράδειγμα ο φίλος και συνάδελφός της, κύριος Παπαδήμος. Όταν έχεις τέτοιους «γονείς», πώς να μάθεις να πληρώνεις φόρους; Όχι ότι δεν υπάρχει μεγάλη φοροδιαφυγή στην Ελλάδα, αλλά το μεγαλύτερο ποσοστό των απλήρωτων φόρων και εισφορών είναι από τους ανθρώπους που η ίδια προσπαθεί να προστατεύει. Εξ ου και ούτε τους έτριξε τα δόντια, ούτε πρόκειται να τους τα τρίξει. Αρκείται να κουνάει το δάκτυλο δεικτικά στο μέσο έλληνα, για να τον κάνει να νοιώθει υπεύθυνος για προβλήματα που η ίδια η κυρία Λαγκάρντ και οι όμοιοί της δημιουργούν.

Άλλωστε, η κυρία Λαγκάρντ είναι επικεφαλής του πιο αποτυχημένου οργανισμού που έφτιαξε ποτέ η ανθρωπότητα. Απ’ όπου έχει περάσει έχει αφήσει φτώχια, διαλυμένους παραγωγικούς ιστούς και χώρες στις οποίες οι άνθρωποι δεν έχουν πλέον καν το δικαίωμα να εκμεταλλευτούν τους πόρους τους για να επιζήσουν. Είναι απορίας άξιο γιατί η παγκόσμια κοινότητα δαπανά «δημόσιο» χρήμα για να διατηρεί στη ζωή οργανισμούς σαν το διεθνές νομισματικό ταμείο, ενώ κόπτεται για τους αναποτελεσματικούς δημόσιους οργανισμούς της Ελλάδας ή άλλων χωρών.

Ένα από τα μεγαλύτερα σφάλματα της Ελλάδας είναι πως άνοιξε τις πύλες της στον οργανισμό αυτό και επέτρεψε σε ανθρώπους σαν την κυρία Λαγκάρντ να έχουν λόγο στα εσωτερικά της. Η γειτονική Τουρκία στάθηκε πιο σώφρον και πέταξε έξω τους αντιπροσώπους του στα τρία χρόνια. Έζησε φτωχά, αλλά ορθοπόδησε, δεν πουλήθηκε ολόκληρη. Η Ελλάδα θα κάνει καλά να βρει τρόπο να τους ξαποστείλει κι αυτή όσο το δυνατόν νωρίτερα, γιατί στο τέλος θα καταλήξει μια χώρα χωρίς πόρους, χωρίς γη, ακόμα και χωρίς ήλιο ή αέρα.

Φουρτούνες

Η Ευρώπη τα έχει κάνει θάλασσα. Καιρός να το παραδεχτούν οι ευρωπαίοι ηγέτες πριν καταλήξουν να κάνουν μνημόσυνο στα συντρίμμια της άλλοτε σπουδαίας ιδέας της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Τα έχουν κάνει θάλασσα όχι γιατί η Ελλάδα έκανε λάθη, ή η Ισπανία, ή η Ιρλανδία, ούτε γιατί η Γερμανία απαιτεί σκληρές πολιτικές λιτότητας. Τα έχει κάνει θάλασσα γιατί όλη η συζήτηση και όλες οι ενέργειες παραμένουν προσκολλημένες στον οικονομικό πυλώνα και αδιαφορούν για τις επιπτώσεις των μέτρων στην κοινωνία την ίδια. Αλλά αλήθεια, τί σημασία έχει μια πετυχημένη εγχείρηση, αν ο ασθενής αφήσει την τελευταία του πνοή στο χειρουργείο;

Η κοινωνική ειρήνη και συνοχή στην Ελλάδα έχουν εξαφανισθεί προ πολλού. Ο κόσμος πλέον φοβάται, όχι αν την άλλη βδομάδα θα έχει άλλο νόμισμα, αλλά μήπως την σημερινή νύχτα βρεθεί αντιμέτωπος με ληστές, χάσει την περιουσία του σήμερα, ή ακόμα και την ίδια του τη ζωή. Φοβάται αν τον άλλο μήνα θα φτάσουν τα χρήματά του για φαγητό, ή μήπως τον παράλλο μήνα θα χρειαστεί να πουλήσει ότι έχει, για να ξεχρεώσει την ίδια την εφορία. Η αλήθεια είναι πως ο περισσότερος κόσμος δεν φοβάται μήπως και «τον αγοράσουν» σε εξευτελιστική τιμή, σε δραχμές, αλλά μήπως αναγκαστεί να πουλήσει σε εξευτελιστική τιμή ακόμα και σε ευρώ. Ίσως έχει αρχίσει να καταλαβαίνει λίγο τις δημαγωγίες των περασμένων μηνών.

Η ελληνική κοινωνία έχει περάσει ήδη το κατώφλι της αυτοδικίας. Μόλις χτες ένας νέος, φοιτητής, σκότωσε έναν ληστή. Δεν είσαι στο μυαλό του, δεν ξέρεις τι πραγματικά έγινε, αλλά έχοντας ήδη αποφασίσει να θεωρήσεις πως ισχύει η πιο αγνή των εκδοχών, δεν μπορείς να κατανοήσεις τα χειροκροτήματα προς το πρόσωπό του. Ο νέος αυτός δεν είναι ήρωας, είναι τραγική φιγούρα, και σαν τραγική φιγούρα μπορείς να τον συμπονέσεις σιωπηλά, να καταλάβεις τους λόγους της πράξης του και απλά να σωπάσεις. Όχι να τον επευφημήσεις, απλά να σωπάσεις. Οι επευφημίες δείχνουν μάλλον μια κοινωνία που θέλει αίμα για να ικανοποιηθεί, δείχνουν ένα κοινωνικό σύνολο που οδεύει κατευθείαν στη ζούγκλα.

Είναι καιρός η Ευρώπη να ξεφύγει από τις εμμονές της μονόπλευρης οικονομικής διαχείρισης και να αναγνωρίσει πως το δόγμα του σοκ, όπως και κάθε «δόγμα» στο οποίο προσκολλήθηκε στο παρελθόν, κακό κάνει και όχι καλό. Δεν υπάρχει λόγος να υπερασπιστεί κανείς παρωπιδικά την πρότερη κατάσταση στην Ελλάδα. Αλλά δεν υπάρχει και κανένας λόγος να συμφωνήσει με τις εμμονές στην εφαρμογή των πολιτικών που έχουν φέρει την κοινωνία σε αυτή την έξαλλη κατάσταση. Υπάρχουν και πιο ήπιες πολιτικές, αλλά προϋποθέτουν να μπει χαλινάρι στον οικονομοκεντρικό διαχειριστικό σύστημα και στην απόλυτη εξουσία των τραπεζών και των αγορών. Κάτι που προϋποθέτει προοδευτικά μυαλά, και αυτή τη στιγμή δυστυχώς στην Ευρώπη υπάρχει μόνο η συντηρητική προσκόλληση στη μέχρι τώρα  δογματική λειτουργία του οικονομικού συστήματος. Όμως καμία κοινωνία δεν ευημερεί κοιτώντας μόνο τους οικονομικούς δείκτες.

Είναι καιρός η Ευρώπη να αποδείξει πως ξέρει να σέβεται τους ανθρώπους περισσότερο απ’ ότι τα χρήματα, αλλιώς τα χαστούκια που παρακολούθησε χτες σύσσωμο το πανελλήνιο, και ο υπόλοιπος κόσμος συνάμα, θα είναι μόνο η αρχή της βίας, μιας βίας που όσο οι κοινωνίες θα πλησιάζουν στη ζούγκλα, τόσο θα αλώνει και μεγαλύτερες μερίδες των πληθυσμών. Και στο τέλος θα αποδειχθεί πως το παγόβουνο «του τιτανικού» δεν είναι η Ελλάδα, αλλά οι εμμονές των πολιτικών στην οικονομική κυριαρχία και στα «φιλελεύθερα» δόγματα.

Το ατύχημα του Μάη

Εδώ και κάμποσα χρόνια κυκλοφορεί η φήμη πως αν κουνήσει τα φτερά της μια πεταλούδα στο Πεκίνο κρυολογεί η Γουόλ Στριτ από το αεράκι που σχηματίζεται. Φαντάσου δηλαδή τι έχει να γίνει αν βγει η Ελλάδα από το ευρώ! Προφανώς και όλους μας βολεύει να παραμείνει μέσα ανεξαρτήτως των επιχειρημάτων που μπορεί να φέρουμε υπέρ ή κατά της εξόδου, ας μην κοροϊδευόμαστε. Κανένας δε διανοείται καν την έξοδό της και κανένας δεν μπορεί να προετοιμαστεί γι’ αυτή ό,τι και αν λέει˙ εδώ δεν μπορεί να προετοιμαστεί για το κούνημα των φτερών της πεταλούδας!

Χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι η Ελλάδα δε θα βγει από το ευρώ, διότι το να μην διανοείσαι κάτι και να μην μπορείς καν να προετοιμάζεσαι γι’ αυτό, δεν σημαίνει ότι δε θα συμβεί κι όλας, ατυχήματα ή/και αψυχολόγητες ενέργειες πάντα συμβαίνουν, η όλη «παραφιλολογία» της εξόδου όμως δεν είναι τίποτε άλλο από προπαγάνδα την οποία ο καθένας και η κάθε πλευρά χρησιμοποιεί κατά το δοκούν και για να απειλήσει τους «απέναντι» ώστε να περάσουν οι θέσεις της. Και όλη αυτή η παραφιλολογία γίνεται για να μην ασχοληθεί ο κόσμος με το πραγματικό ζήτημα που είναι ακριβώς «οι θέσεις» αυτές, η εφαρμοσιμότητά τους, οι πιθανότητες η καθεμία από αυτές να φέρει πραγματική λύση και τα αποτελέσματά τους. Δηλαδή η πολιτική που ακολουθείται και που θα ακολουθηθεί στο μέλλον και κατά πόσο η κοινωνία η οποία θα δημιουργηθεί είναι αυτό που αρέσει στον κόσμο, ή αν ο κόσμος θα προτιμούσε μια διαφορετική κοινωνία, ή αν η κοινωνία που θα προτιμούσε είναι εφικτή και πώς. Βάζοντας ένα νόμισμα ευρώ μπροστά από τα μάτια μας κρύβουμε από πίσω ολόκληρη την εικόνα του κοινωνικού περιβάλλοντός μας. Ας μην ξεχνάμε όμως, αν κάποιος μας απειλήσει με ένα πιστόλι λέγοντας: «τα λεφτά σου ή τη ζωή σου», οι περισσότεροι από εμάς θα απαντούσαμε: «πάρ’ το πορτοφόλι μου και άσε με να ζήσω». Ας το σκεφτούμε αυτό καλά πριν αποφασίσουμε να παραμείνουμε στο ευρώ «με κάθε κόστος».

Τον τελευταίο καιρό δεν είχε ακουστεί λέξη για την «ατμομηχανή της οικονομίας μας», την οικοδομή. Ένα από τα θετικά του μουδιάσματος που έφερε το εκλογικό αποτέλεσμα του Μαΐου. Σε σημερινή πολιτική συζήτηση όμως επανήλθε στο προσκήνιο. Ο λόγος φυσικά για να στηριχθεί στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο. Έτσι, σαν μέτρο, όπως και τόσα που προτείνονται, χωρίς να συζητηθεί καν η ορθότητα, αλλά με μόνο επιχείρημα πως «είναι η ατμομηχανή της οικονομίας μας». Μα μήπως και ένα από τα προβλήματα της οικονομίας μας δεν ήταν πως στηριζόταν κυρίως στην οικοδομή; Και μήπως δεν είναι ζητούμενη η παραγωγή για να υπάρξει λύση; Ας στηρίξουμε όμως την οικοδομή, χωρίς να νοιαζόμαστε πως τα κτίρια ούτε μπορούν να αυξήσουν τις εξαγωγές, ούτε και τρώγονται για να βοηθήσουν στην αυτάρκεια της χώρας και στην ελάττωση των εισαγωγών. Για την ακρίβεια, η οικοδομή προϋποθέτει εισαγωγές πρώτων υλών, οπότε ας τη στηρίξουμε, στηρίζουμε έτσι την οικονομία τρίτων χωρών και τα έσοδα των εργολάβων, τί σημασία έχει αν δεν προσφέρει λύση στο ελληνικό πρόβλημα; Δεν θα αργήσει φυσικά να έρθει στο προσκήνιο και ο κλάδος του αυτοκινήτου, η βοηθητική «μηχανή της οικονομίας». Αλλά κι αυτός εισαγωγές προϋποθέτει, παραγωγή ή εξαγωγές δε δημιουργεί οπότε είναι ν’ αναρωτιέται κανείς για τις προτάσεις όσων πολιτικών έχουν ως μόνο γνώμονα πολιτικής τους την παραμονή της χώρας στο ευρώ! Γιατί με τέτοιες προτάσεις το σίγουρο είναι πως δεν θα εξασφαλίσουν την Ελλάδα στο ευρώ! Λίγες θέσεις εργασίας θα εξασφαλίσουν, αλλά σε λάθος πόστα, και η κατάσταση θα δυσχεραίνει.

Η κατάληξη όλων φυσικά είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αν και «παίζουν» λιγότερο από την οικοδομή και το αυτοκίνητο. Εκεί βέβαια όλοι θα συμφωνήσουν πως εδώ έχουμε και παραγωγή, αλλά και πιθανή εξαγωγή. Πόσοι άνθρωποι βέβαια θα απασχοληθούν για να καρπωθούν αυτό το κέρδος κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί, ούτε την έκταση που θα πρέπει να έχει μια τέτοια επένδυση ώστε να εξασφαλίσει και εξαγωγές. Θα μείνει άραγε καθόλου χώρος για να ζήσουν άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο; Οπότε καλύτερα να μη γίνεται εκτενής λόγος και να μην φαίνονται υπολογισμοί. Καλύτερα επίσης να μην μπαίνουμε και βαθειά στα ζητήματα αυτά, γιατί μπορεί κάποιος να ρωτήσει: «αν το πρόβλημα της Ελλάδας ήταν η δραστηριοποίηση σε πολύ περιορισμένο φάσμα δραστηριοτήτων, και μάλιστα μη-παραγωγικών, όπως το εμπόριο αυτοκινήτων και καταναλωτικών αγαθών και η οικοδομή, η προσθήκη σε αυτές άλλης μίας μόνο δραστηριότητας, μπορεί να οδηγήσει στη λύση του προβλήματος;»

Ναι, καλύτερα να μη ρωτήσει κάποιος μια ερώτηση στην οποία η απάντηση είναι όχι. Όπως και ο τουρισμός άλλωστε από μόνος του δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα, γιατί τότε η Ελλάδα δεν θα είχε πρόβλημα, έτσι και ο ήλιος και ο αέρας από μόνα τους δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα. Αλλά η οργάνωση ενός εύρους παραγωγικών δραστηριοτήτων είναι δύσκολο να γίνει από ανθρώπους που προσπαθούν να εξυπηρετούν συμφέροντα, οπότε ο πολίτης μάλλον θα είναι καταδικασμένος να ακούει την ευρωπροπαγάνδα από τους εγχώριους αλλά και τους αλλοδαπούς πολιτικούς, γιατί η ανάλυση πολιτικών και στόχων είναι δύσκολη και, που ξέρεις, μπορεί και να οδηγήσει σε «ατυχήματα» πολύ χειρότερα από το «ατύχημα» που βρήκε την ευρωπαϊκή οικογένεια στις 6 Μαΐου του σωτήριου έτους 2012!

Οι εκλογές και η Ευρώπη

Όποιος θέλει τα πολλά χάνει και τα λίγα. Αυτό τουλάχιστον λέει ο θυμόσοφος λαός, που συνήθως έχει δίκιο. Κι αυτή τη φορά πραγματικά φοβάσαι πως κάπως έτσι θα καταλήξει η κατάσταση.

Στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις καταδίκαζες πάντα την τακτική που είχαν οι πολιτικοί αρχηγοί να ζητούν αυτοδυναμία. Επίσης, διαχρονικά καταδίκαζες πάντα την απαίτηση να ψηφίζονται όλα τα νομοσχέδια, ή αλλιώς οι κυβερνήσεις θα οδηγούσαν τη χώρα σε εκλογές. Πάντα πίστευες πως πρέπει να μετρώνται τα κουκιά που έδωσε ο λαός, όπως αυτά αντιλαμβάνονται τη βούληση του λαού, κι όχι όπως προστάζει μια κάποια κομματική πειθαρχία.

Δυστυχώς όμως φαίνεται να αποδεικνύεται πως ακόμα και αν ο λαός το θέλει, το θέλει άραγε ή απλά κατά τύχη προέκυψε, το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας δεν είναι ικανό για δημοκρατικές κυβερνήσεις. Φαίνεται να αντέχει μόνο αυτοδύναμα σχήματα και να αναλώνεται συνεχώς σε παιγνίδια που υποσκάπτουν τις αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις. Ελπίζεις μόνο να μην αναποδογυρίσει η κατάσταση και οι νικητές γίνουν ξάφνου ηττημένοι, γιατί για πρώτη φορά εδώ και καιρό η αριστερά δείχνει να σηκώνει κεφάλι.

Η όλη κουβέντα, σε παγκόσμιο σχεδόν επίπεδο, έχει επικεντρωθεί στην παραμονή ή όχι της Ελλάδας στο ευρώ. Ερώτημα το οποίο έχει φορτιστεί συναισθηματικά, οικονομικά, πολιτικά, αλλά όλοι φαίνεται να το κοιτούν μόνο από την οικονομική του διάσταση. Για τους θιασώτες του οικονομικού φιλελευθερισμού το βρίσκεις απόλυτα λογικό, η μονοδιάστατη σκέψη τους αδυνατεί να δει άλλες παραμέτρους, αλλά για τον υπόλοιπο πολιτικό κόσμο είναι εντελώς παράλογη η απόλυτη προσήλωση στον οικονομικό μόνο παράγοντα. Ναι, αναγνωρίζεις φυσικά την αναγκαιότητα ικανοποίησης και αυτού, αλλά μήπως τελικά είτε υπέρ, είτε κατά το δεις, τα μονοδιάστατα αυτά επιχειρήματα καταλήγουν να είναι λαϊκιστικά; Μήπως όλη αυτή η συζήτηση δεν γίνεται με στόχο να τρομοκρατήσει από τους μεν, να λυτρώσει από τους δε;

Παρότι υπάρχουν πολλά επιχειρήματα και για τις ωφέλειες της παραμονής στο ευρώ, αλλά και για τις ωφέλειες αποχώρησης από αυτό, στις συζητήσεις όλα περιορίζονται και πάλι στο οικονομικό επίπεδο. Από οικονομικής σκοπιάς, (αν και δεν θεωρείς ντε και καλά πως η Ελλάδα πρέπει να αποχωρήσει) είτε εντός, είτε εκτός ευρώ και η Ελλάδα θα επιζήσει, και η υπόλοιπη Ευρώπη. Αν δεν γίνει «απόσχιση», σίγουρα τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα, ενώ στην αντίθετη περίπτωση θ’ ανοίξουν για όλους οι ασκοί του Αιόλου. Αλλά και με τους δύο τρόπους, ο κόσμος θα συνεχίσει την πορεία του.

Η δική σου ένσταση για την απόσχιση του οποιουδήποτε κράτους από την νομισματική ενοποίηση βρίσκεται στο ότι αυτό θα ξεκινήσει την αποδόμηση μιας μεγάλης ιδέας που είχαν κάποτε οι ευρωπαίοι πολιτικοί και που σήμερα φαντάζει απόμακρη και αδύνατη αν αναλογιστεί κανείς τα πολιτικά ανδρείκελα που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο τιμόνι της Ευρώπης. Σίγουρα δεν διαθέτουν ούτε το μισό από το ανάστημα και την αξιοσύνη όσων προ λίγων χρόνων οραματιζόταν ένα κοινό μέλλον για την ευρωπαϊκή ήπειρο, τρομαγμένοι από όσα διαδραματίστηκαν εκεί  πίσω, το ’40, και από την πιθανότητα να ξαναγίνουν τα ίδια στο μέλλον.

Από τότε βέβαια έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι και οι μεγάλες ιδέες χάθηκαν, οι κοινωνίες, η πολιτική, οι πολιτικοί οι ίδιοι πουλήθηκαν όσο όσο στις αγορές και σήμερα όσο ποτέ άλλοτε είναι φανερό πως οι φόβοι των ηγετών που δημιούργησαν την ενωμένη Ευρώπη μπορεί να γίνουν πραγματικότητα, ενώ το δημιούργημα τους  είναι έτοιμο να καταρρεύσει υπό το αβάσταχτο βάρος της μονοδιάστατης θεώρησης του οικονομικού φιλελευθερισμού, που κατατρώει τις σάρκες της γηραιάς ηπείρου καταλύοντας κάθε κοινωνική και πολιτική διάσταση της ευρωπαϊκής ενοποίησης που αυτοί οραματίστηκαν. Είναι πραγματικά να αναρωτιέσαι αν η διατήρηση αυτού του εκτρώματος αρμόζει την οποιαδήποτε προσπάθεια, ή είναι καλύτερη η κατακρήμνιση του, αλλά από την άλλη δεν διαβλέπεις καμία ελπίδα αναδόμησης αυτής της ιδέας στο άμεσο μέλλον, αν η ευρωπαϊκή ένωση σήμερα καταρρεύσει.

Πάει καιρός, μετράει από τα φοιτητικά σου χρόνια, που πίστευες σε μια ευρωπαϊκή ενοποίηση με γνώμονα τους ανθρώπους, τη συνεργασία τους και το σεβασμό στις ιδιαιτερότητες του κάθε κράτους μέλους. Συνεχίζεις να πιστεύεις πως καλύτερα είναι να προσπαθήσει κανείς να διορθώσει τα προβλήματα που δημιούργησαν οι σύγχρονοι μικρόπνοοι «πολιτικοί διαχειριστές» που διαδέχτηκαν τους πολιτικούς ηγέτες του παρελθόντος, παρά να ταχθείς υπέρ της κατάρρευσης του όποιου οικοδομήματος έχει χτιστεί μέχρι σήμερα.

Η αλληλεγγύη σίγουρα είναι αμφίδρομη, αλλά επίσης η αλληλεγγύη δεν δίδεται με τους όρους των αγορών και της κερδοσκοπίας. Η Ελλάδα σίγουρα υποχρεούται να τηρεί τις δεσμεύσεις της προς τους συνεταίρους της, αλλά και οι συνέταιροί της υποχρεούνται να βλέπουν τις ατραπούς στις οποίες οδηγούν οι εμμονές τους και να αποδεσμεύουν από μόνοι τους από «υποχρεώσεις» που καταστρέφουν την «ομότιμη» κατά τ’ άλλα χώρα, αλλά και πλήττουν ανεπανόρθωτα τις ευρωπαϊκές ιδέες. Γιατί αν η Ευρώπη σήμερα αποφασίσει να γίνει μια Ευρώπη των αγορών και όχι μια Ευρώπη των λαών, μια Ευρώπη της επιβολής και όχι μια Ευρώπη των πολυποίκιλων κοινωνιών, μια Ευρώπη του χρήματος και όχι μια Ευρώπη των ανθρώπων, τότε αυτή η Ευρώπη δεν αξίζει ούτε να την στηρίζεις, αλλά ούτε να ανήκεις σε αυτή.

Απολογισμός

Ακούγοντας τις δηλώσεις του αρχηγού της ακροδεξιάς, με αφορμή την είσοδό της στη βουλή, δεν μπορείς να αποφύγεις τον παραλληλισμό με έναν άλλο «ηγέτη» που εξελέγη πριν από καμιά εβδομηνταριά χρόνια, δημοκρατικά, με στόχο να «αποδεσμεύσει τη Γερμανία από την οικονομική κυριαρχία των εβραίων». Η ανθρωπότητα όμως φαίνεται να μην έχει πάρει το ιστορικό της μάθημα και να μην έχει αντιληφθεί πως οι κρίσεις, σε πολιτικό αλλά πρωτίστως σε οικονομικό επίπεδο, γενούν τις ακραίες τάσεις και δίνουν έρισμα για την ανάπτυξη αυτών ακριβώς των ιδεολογιών που οδηγούν στη βία και το αιματοκύλισμα.

Προφανέστατα η Ευρώπη δεν έχει να φοβηθεί πως η Ελλάδα θα την καθυποτάξει και θα την αιματοκυλίσει, όπως έκανε πριν από εβδομήντα χρόνια η Γερμανία. Αυτό βέβαια δεν συμβαίνει επειδή το ελληνικό πολιτικό σύστημα συνήλθε από το λήθαργο και αντελήφθη τα επακόλουθα μιας ακραίας κοινωνικοοικονομικής κρίσης, αλλά απλούστατα γιατί η Ελλάδα δεν διαθέτει ούτε τη «μηχανή», αλλά ούτε και τη δυναμική και επιβλητική νοοτροπία του Γερμανικού έθνους.

Παρόλ’ αυτά, το αποτέλεσμα των χτεσινών εκλογών, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα των διαφόρων εκλογικών αναμετρήσεων που διεξάγονται τον τελευταίο καιρό στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αποτελούν μια σοβαρή αιτία για αναψηλάφηση των πολιτικών που ακολουθούνται. Η αναγόρευση της αγοράς και της πρωτίστως εξυπηρέτησής της από το σύστημα σε κύριο και μοναδικό σκοπό της πολιτικής έχει ήδη επιφέρει ένα μεγάλο πλήγμα στη δημοκρατία. Η πολιτική όμως υπάρχει για να εξυπηρετεί τον άνθρωπο και η οικονομία, η χρηματοοικονομία της ανθρώπινης κοινωνίας, και οι αγορές, αποτελούν εργαλεία εξυπηρέτησης του ανθρώπου. Σήμερα όμως συμβαίνει το αντίθετο, ο άνθρωπος εξυπηρετεί τη χρηματοοικονομία και την αγορά. Έτσι καταλήξατε στο οξύμωρο, να έχετε μεν δημοκρατία, αλλά η πολιτική σας να είναι και να απαιτείται προκαθορισμένη από τις αγορές.

Οι πολιτικοί όμως οφείλουν σήμερα να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων, να αφήσουν τα παιδιάστικα πείσματά τους και να αποφασίσουν να ρυθμίσουν τη λειτουργία των «αγορών». Να τις ξαναβάλουν στη θέση του εργαλείου που ρυθμίζεται από τις πολιτικές και να τους αφαιρέσουν την δυνατότητα να παίζουν αυτές το ρυθμιστικό ρόλο. Αυτό θα ήταν ένα πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της δημοκρατίας στον κόσμο μας. Σε αντίθετη περίπτωση, η επάνοδος των ναζιστικών ιδεολογιών και ο κίνδυνος να ξαναζήσει ο πλανήτης ένα αιματοκύλισμα είναι πολύ πιθανή για το εγγύς μέλλον.

Στο εσωτερικό της «ψωροκώσταινας» βέβαια ο πολιτικός κόσμος φαίνεται αρκετά ταραγμένος και ίσως, με την κατάλληλη καθοδήγηση, καταφέρει να καταλάβει πόσο αρνητικές συνέπειες φέρνει στην κοινωνία η οικονομική δυσπραγία. Ήδη προσπαθεί να αρνηθεί τις συνομιλίες με τους νέους ενοίκους των εδράνων της βουλής, αλλά δεν θα αργήσει να καταλάβει πως τώρα που με τις πολιτικές που ακολούθησε τους έφερε εντός του οίκου της δημοκρατίας θα υποχρεωθεί και να τους ακούσει να ξεσκίζουν τ’ αυτιά του με τα παραγγέλματά τους. Ελπίζεις μόνο να μείνουν μέχρι εκεί, αλλά όλα επαφίενται στους υπάρχοντες πολιτικούς.

Τα κόμματα του κοινοβουλίου πιάστηκαν στα δίχτυα που τα ίδια ύφαιναν τόσον καιρό με τις συνεχείς ανασκευές του εκλογικού νόμου στα μέτρα του πρώτου κόμματος και του δικομματισμού. Άλλη μια απόδειξη του πόσο κοντόφθαλμα σκεπτόταν μέχρι σήμερα. Άντε να εξηγήσουν τώρα τα ανεξήγητα. Αντ’ αυτού βέβαια, ο πρωτεύσας τις εκλογές φαίνεται να αισθάνεται και μιλά ως κυρίαρχος, τέτοιες ψευδαισθήσεις δημιουργούν οι νόμοι εκτρώματα.

Η ελληνική πολιτεία χρειάζεται σίγουρα πολλές μεταρρυθμίσεις και βελτιώσεις, κανείς δεν το αρνείται αυτό. Το ζήτημα είναι «ποιές». Όσο η μονολιθική εμμονή της ήδη ακολουθούμενης πολιτικής παραμένει στο προσκήνιο πάντως καμία μεταρρύθμιση δεν θα δουλέψει. Καιρός να ξεκινήσουν λοιπόν μερικές αλλαγές, ξεκινώντας ίσως από την αποκατάσταση του νόμου εκτρώματος που με αλχημείες διπλασιάζει τις έδρες του πρώτου. Μετά, καλό θα ήταν να ξαναγραφτεί όλη η νομοθεσία του ελληνικού κράτους σε απλά και λιτά κείμενα, χωρίς παραπομπές και υποενότητες νόμων μέσα σε νόμους. Έτσι, μπας και κλείσουν και τα νομικά παραθύρια.

Πριν από αυτά όμως χρειάζονται δύο πράγματα. Πολιτική ωριμότητα για συνεργασία, πολιτική συνεργασία, όχι συνεργασία στα πλαίσια εφαρμογής προειλημμένων αποφάσεων, πολιτική συνεργασία που θα ξαναφέρει την πολιτική ως καθοριστικό και ρυθμιστικό παράγοντα, αποκαθηλώνοντας τις αγορές από την εξουσία, αλλά και πολιτική ωριμότητα παραδοχής πως ο νόμος έκτρωμα δεν μπορεί να ισχύει και συνεπώς, ακόμα και το ήδη υπάρχον αποτέλεσμα μπορεί να «μεταφραστεί» διαφορετικά, χωρίς μπόνους και επιβραβεύσεις, αλλά απλά, αναλογικά, ώστε το 20% των ψήφων να αντιστοιχεί και στο 20% των θέσεων του κοινοβουλίου. Η ωριμότητα όμως που χρειάζεται για το δεύτερο πέφτει μάλλον πολλή για την ελληνική πολιτική σκηνή των κοτζαμπάσηδων.

Όλα αυτά όμως για να γίνουν χρειάζονται πολιτικούς. Πολιτικούς με πι κεφαλαίο και όχι τεχνοκράτες. Οι δεύτεροι δεν μπορούν να κατανοήσουν τους πρώτους και πολύ καλά κάνουν, αν μπορούσαν δεν θα ήταν καλοί στη δουλειά τους, η οποία είναι να υπηρετούν τους πρώτους. Γι’ αυτό και οι δεύτεροι δεν μπορούν να αναλαμβάνουν την εξουσία. Ελπίζεις να το καταλάβουν και αυτό οι πολιτικοί αρχηγοί αν και όταν αποφασίσουν τη δομή της επόμενης κυβέρνησης. Γιατί το αυγό του φιδιού ήδη εκκολάπτεται.