Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου 2009

Στείρες πρακτικές

Δεν αργεί η μέρα που τα τετράδια και τα βιβλία του σχολείου θ’ αντικατασταθούν από ένα μικρό φορητό υπολογιστή ανέφερε χτες γνωστός παρουσιαστής ειδήσεων. Θέλω να πιστεύω φυσικά πως η φράση προέκυψε χάριν θαυμασμού και υπερβολής (αν και μάλλον γίνομαι ρομαντικός), αλλά προς στιγμή ρίγησα στην ιδέα της παρεπόμενης έστω γενεάς που θα αδυνατεί να κρατήσει μολύβι, να πολλαπλασιάσει το 5 με το 7 από μνήμης ή να διαιρέσει το 37 με το 3 στο χαρτί. Στείρες γνώσεις;
Τα τραγικά αποτελέσματα της εσφαλμένης χρήσης της τεχνολογίας είναι διάχυτα στις μέρες μας. Και λέω εσφαλμένης γιατί ουδέποτε υπήρξα ενάντιος της τεχνολογίας, αντιθέτως υπήρξα φανατικός υπέρμαχός της. Εναντιώνομαι όμως το ίδιο φανατικά στη λάθος χρήση της. Είναι τραγικό πόσα φιντάνια δεν ξέρουν να εκφραστούν και να γράψουν ένα κατανοητό κείμενο ή μια παρουσίαση σήμερα. Είναι τραγικό πως σχεδόν όλα τους θα κάνουν λάθος σε πράξεις απλές, ακόμα και όταν έχουν κομπιουτεράκια μαζί τους. Είναι τραγικό να μην μπορείς να διακρίνεις καμία ικανότητα κρίσης αλλά την πεποίθηση πως όλα είναι στείρες γνώσεις και όλα θα τα κάνει ο υπολογιστής. Δεν μιλάμε λοιπόν για επιστήμη αλλά για τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί η επιστήμη.
Ναι ο υπολογιστής θα γίνει κάποια στιγμή το δεξί τους χέρι, αλλά μέχρι τότε θα πρέπει να είναι ικανά να μπορούν να πραγματοποιήσουν την δουλειά με τα χέρια και το μυαλό τους. Μόνο έτσι θα είναι ικανά να κρίνουν και να ελέγξουν τον υπολογιστή τους. Να αντιλαμβάνονται πως όταν γνωρίζουν ότι μια πράξη θα δώσει αποτέλεσμα μεταξύ μηδέν και ένα, αν υπολογίσουν δύο έχουν κάνει λάθος. Να κρίνουν τον ίδιο τους τον εαυτό.
Το μυαλό αυτοκτονεί λίγο-λίγο στις μέρες μας και γι’ αυτό ευθύνεται η συνεχής εξάρτησή μας από «άλλους», είτε αυτοί είναι άνθρωποι, είτε είναι μηχανές. Και όσο η εξάρτηση θα διεισδύει σε όλο και μικρότερες ηλικίες, τόσο η κριτική σκέψη θα φθίνει. Γιατί αυτή εξαρτάται από τις συνάψεις των νευρώνων και αυτές για να πραγματοποιηθούν χρειάζονται τριβή, ενασχόληση με δυσκολίες, πράξεις στο χεράκι ώστε να γίνουν αντιληπτές οι περίπλοκες δομές και οι πιθανοί συνδυασμοί. Λάθη και επαναλήψεις ώστε να γίνει αντιληπτή η υφή των εννοιών, του σύμπαντος.
Όμως συνηθίσαμε και συνηθίζουμε όλο και περισσότερο στην ευκολία. Αποποιούμαστε καθημερινά μέρη της κρίσης μας και τελικά καταλήγουμε να μην έχουμε μέτρο και συναίσθηση γι’ αυτά που λέμε.
«Γνωρίζω ότι δεν έγραψα τίποτε αλλά θα σας παρακαλούσα να εκτιμήσετε την εργασία μου και να με βοηθήσετε λιγάκι, είναι το τελευταίο μάθημα και το πτυχίο θα βοηθήσει στη δουλειά μου».
Να βοηθήσω πως; Να εκτιμήσω τι; Εσύ εκτίμησες το γεγονός πως φωτοτύπησα και ταχυδρόμησα χειρόγραφες σημειώσεις τριάντα σελίδων όλων κι όλων για να τις διαβάσεις και να περάσεις; Εκτίμησες το γεγονός πως τα θέματά σου ήταν όλα μέσα από αυτές τις σημειώσεις; Και τρία χρόνια «τελευταίο μάθημα» δε φιλοτιμήθηκες να διαθέσεις ένα μήνα διαβάσματος για να το περάσεις με άριστα; Δεν ξέρω πόσο δύσκολο βρίσκουν όλα τα συμβούλια και τα παρασυμβούλια το πρόβλημα της παιδείας, εγώ όμως το διακρίνω ολόκληρο στο γραπτό ενός και μόνο φιντανιού. Και δεν ήταν το μόνο.
Στείρες γνώσεις; Έχει χαθεί κάθε μέτρο, κάθε συναίσθηση, κάθε ικανότητα κρίσης. Υπάρχει μόνο θράσος και αμετροέπεια. Και όσο οι στείρες πρακτικές εξάρτησης από εξωγενείς παράγοντες και ελάττωσης χρήσης του νου θα λαμβάνουν χώρα όλο και σε μικρότερες ηλικίες, τόσο θα φθίνει το πνεύμα. Μέχρι να εξαλειφθεί εντελώς.
Μετά, μία των ημερών, κάποιος θα (ξανα)ανακαλύψει τον τροχό.